Әй кешеләр, беркайчан да онытмагыз: сезнең килешмәүчән дошманыгыз — шәйтан бар, аның дошманлыгының куәте әйтеп бетергесез. Аллаһы Тәгалә безне кисәтә һәм болай әйтә:

إِنَّ الشَّيْطَانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا إِنَّمَا يَدْعُو حِزْبَهُ لِيَكُونُوا مِنْ أَصْحَابِ السَّعِيرِ

«Чынлыкта, Иблис — сезнең дошманыгыз, шуңа сез аңа карата дошманга булырга тиешле мөнәсәбәттә булыгыз. Ул үзенең төркемен Ялкын әһелләре булырга өнди».

Коръән, «Бар кылучы» (Фәтыйр) сүрәсе, 35:6

Шуңа күрә шәйтаннан саклану чараларын күрү сезнең тормышыгызның мөһим өлеше булып тора. Үзеңне, гаиләңне, нәселеңне саклау өчен, моны онытырга һәм санга сукмыйча йөрергә ярамый. Әгәр сез аны күрмисез икән, бу ул да сезне күрми дигән сүз түгел. Әгәр сез аны онытасыз икән, бу ул да сезнең турыда оныта дигәнне аңлатмый.

Шәйтаннан саклануның көчле ысуллары булып торган ун әйбер:

1. Аллаһы Тәгаләгә сыену (التَّعَوُّذُ بِالله). Ягъни кеше яклану өчен Аллаһка (Ул пакь һәм югары) сыена, Аллаһы Тәгаләдән ярдәм һәм саклау сорый. Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) яклау сорарга кирәк булган иң куркыныч һәм зур явызлык — ул шәйтан. Аллаһы Тәгалә әйтә:

وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

«Әгәр шәйтан сиңа вәсвәсә кылса, Аллаһтан ярдәм сора, ул бит Ишетүче, Белүче».

Коръән, «Пәрдәләр» (әл-Әграф) сүрәсе, 7:200

2. Әл-Мүгәүүизәтән (المُعَوِّذَتَان) уку. Бу Коръәннең ике сүрәсе: «Таң» («әл-Фәләкъ»), анда таңның Раббысына сыену һәм «Кешеләр» («ән-Нәс»), анда кешеләрнең Раббысына сыену. Сахих хәдистә Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дигән:

فَمَا تَعَوَّذَ مُتَعَوِّذٌ بِمِثْلِهِمَا

«Яклауны сораучы кеше, аларга охшаган башка нәрсә белән саклана алмый».

Әбү Дауд (1463)

Ягъни бу ике сүрәгә охшаган башка саклану чарасы юк. Кем дә кем сакланырга тели икән, ул аларга охшаш башка нәрсә белән саклана алмый, шуңа күрә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) һәр төн йокларга ятканда бу сүрәләрне укыган.

Гайшә (Аллаһ аннан разый булсын) Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) төнлә йокларга яткач, ике учын бергә кушып, бераз төкереп, өреп, шул учларына «әл-Ихлас», «әл-Фәләкъ», «ән-Нәс» сүрәләрен укыганын, йөзеннән һәм тәнененең алгы өлешләреннән башлап, шул учлары белән бөтен тәнен сөрткәнен һәм моны өч тапкыр эшләгәнен тапшыра.

Һәм дә Пәйгамбәребездән (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын), әгәр кеше иртә-кич өчәр тапкыр, һәрдаим «әл-Ихлас», «әл-Фәләкъ» һәм «ән-Нәс» сүрәләрен укыса, андый кешенең һәртөрле явызлыктан сакланган булачагы тапшырыла.

3. Коръәннең иң бөек аятен — «аять әл-Курси» не уку. Йокларга ятканда бу аятьне укырга онытмагыз. Балаларыгызны моңа өйрәтегез, аларга бу хакта искә төшерегез, чөнки «аять әл-Курси» ярдәмендә саклану — ул шәйтанны куып чыгара, ерагайта торган бөек яклау.

Хәдистә әйтелгәнчә, әгәр кеше йокларга ятканда «аять әл-Курси» не укыса, төн буена аның янында Аллаһы Тәгаләдән сакчылар куелыр һәм иртәнгә кадәр аңа бер шәйтан да якын килмәс.

4. «әл-Бәкәра» сүрәсен тулысынча уку, чөнки «әл-Бәкәра» сүрәсенең шәйтанны өйләрдән куып чыгаруда гаҗәеп тәэсире бар.

Мөслим Сахихында Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дип әйткәне хәбәр ителә:

لَا تَجْعَلُوا بُيُوتَكُمْ مَقَابِرَ، إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنْفِرُ مِنَ الْبَيْتِ الَّذِي تُقْرَأُ فِيهِ سُورَةُ الْبَقَرَةِ

«Йортларыгызны зиратка әйләндермәгез (чөнки зиратларда Коръән укымыйлар). Чыннан да, шәйтан «әл-Бәкара» сүрәсе укыла торган өйдән кача».

Мөслим (780)

Моны күпләр белә, ләкин күпләр эшлиме икән?

5. «әл-Бәкәра» сүрәсенең соңгы ике аятен уку: «آمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنزِلَ إِلَيْهِ», сүрә ахырына кадәр.

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дип әйткән:

مَنْ قَرَأَ الآيَتَيْنِ مِنْ آخِرِ سُورَةِ البَقَرَةِ فِي لَيْلَةٍ كَفَتَاهُ

«Кем дә кем төнгә каршы «әл-Бәкәра» сүрәсенең соңгы ике аятен укыса, һәртөрле явызлыктан (шәйтаннан һәм аның явызлыгыннан, мөшриклектән) җитәрлек дәрәҗәдә сакланган булыр».

әл-Бохари (5009) һәм Мөслим (807)

6. Шушы сүзләр:

لَا إلَهَ إلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ

/Лә иләһә иллә Ллаһу үәхдәһү лә шәрикә Ләһү, ляһү-ль-мүлкү үә-Ләхү-ль-хәмдү үә һүүә галә күлли шәййиң кадыйр/

«Тиңдәше булмаган бердәнбер Аллаһтан башка иләһ юк. Бөтен хакимлек Аныкы, Аңа барча мактаулар һәм Ул һәрнәрсәгә Кодрәтле».

Бу — Тәүхидне үз эченә алган һәм явызлыктан саклануга зур йогынты ясый торган сүзләр.

Ике сахихта да хәдис китерелә, анда Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дигән:

لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ المُلْكُ وَلَهُ الحَمْدُ، وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، فِي يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ، كَانَتْ لَهُ عَدْلَ عَشْرِ رِقَابٍ، وَكُتِبَتْ لَهُ مِائَةُ حَسَنَةٍ، وَمُحِيَتْ عَنْهُ مِائَةُ سَيِّئَةٍ، وَكَانَتْ لَهُ حِرْزًا مِنَ الشَّيْطَانِ يَوْمَهُ ذَلِكَ حَتَّى يُمْسِيَ

«Кем дә кем /ләә иләһә иллә Ллаһу үәхдәһү ләә шәрикә ләһ, ләһүл мүлкү үә ләһү-л-хәмд үә һүә галә күлли шәй иң кадыйр/ сүзләрен йөз тапкыр әйтсә, бу ун колны азат итүгә тиң булачак, аңа йөз әҗер язылачак һәм аның йөз гөнаһы сөртеләчәк. Шул көнне кич җиткәнче бу аның өчен шәйтаннан саклану чарасы булачак».

әл-Бохари (3293) һәм Мөслим (2691)

7. Кеше төнлә уянганда билгеле бер доганы уку. Бик еш була тоган хәл: шәйтан һөҗүм итә, кешене йокысында куркыта һәм кеше куркуыннан уяна.

Әт-Тирмизидә Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) мондый сүзләре китерелә:

إِذَا فَزِعَ أَحَدُكُمْ فِي النَّوْمِ فَلْيَقُلْ: أَعُوذُ بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّاتِ مِنْ غَضَبِهِ وَعِقَابِهِ وَشَرِّ عِبَادِهِ، وَمِنْ هَمَزَاتِ الشَّيَاطِينِ وَأَنْ يَحْضُرُونِ، فَإِنَّهَا لَنْ تَضُرَّهُ

«Әгәр дә сезнең берәрегез йокысында куркып калса, бу сүзләрне әйтсен:

/Әгүзү бикәлимәти Лләһи т-тәммәти мин гадабиһи үә гыйкабиһи үә шәрри гыйбәдиһи үә мин һәмәзәти ш-шәйәтыни үә ән яхдурууни, фәиннәһә лән тәдурраһү/

«Аллаһның камил сүзләренең Аның ачуыннан һәм җәзасыннан, колларының явызлыгыннан, шәйтаннарның вәсвәсәләреннән һәм аларның минем янга килүләреннән саклавына сыенам», шул чакта шәйтанның вәсвәсәләре аңа зыян китермәячәк».

Әбү Дауд (3893), әт-Тирмизи (3528), Әхмәт (6696)

8. Гади, әмма шул ук вакытта бөек чара — «Бисмилләһ» сүзләре. Бу сүзләрне күбрәк әйтергә онытмагыз: өйгә кергәндә, ашарга утырганда һәм башка очракларда, чөнки ул сүзләр — шәйтаннан көчле саклану чарасы.

Хәдистә әйтелгәнчә, кеше өенә кереп: «Бисмилләһ», — ди, аннары, ашарга утыргач, «Бисмилләһ», дип әйтә. Ә шәйтаннар бер-берсенә: «Бу йортта сезгә ризык та, төн кунарга урын да юк», — диләр. Әгәр дә кеше өйгә «Бисмилләһ»сез кереп, «Бисмилләһ»сез ашый башласа, ул чагында шәйтаннар монда төн кунарга да урын, ашарга ризык та табалар.

Чишенергә җыенганда, «Бисмилләһ» дип әйт. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) безне моңа өйрәтте һәм болай әйтте:

سَتْرُ مَا بَيْنَ أَعْيُنِ الْجِنِّ وَعَوْرَاتِ بَنِي آدَمَ إِذَا دَخَلَ أَحَدُهُمُ الْخَلَاءَ أَنْ يَقُولَ بِسْمِ اللهِ

«Җеннәрнең (шәйтаннарның) күзләре (күрүләре) һәм кешеләрнең оятсыз урыннары (гәүрәтләре) арасындагы киртә булып «Бисмилләһ» тора. Кайсыгыз да булса хаҗәтханәгә кергәндә: «Бисмилләһ», — дип әйтсен».

әт-Тирмизи (606) һәм Ибн Мәҗә (297). «Сәхих Әл-Җәмиг» не (3611)

кар.

«Бисмилләһ» дип әйтә һәм шәйтаннар инде кешенең гүәрәтләрен күрә алмыйлар. Бу киртә, саклану.

9. Кеше дүрт артыклыктан сакланырга тиеш:

— артык карашлар (фудуль ән-нәзр);

— артык сөйләшүләр (фудуль әл-каләм);

— артык аралашу (фудуль әл-мүхаләфә);

— артык ашау (фудуль әт-тәгам).

Шушы дүрт әйбер — шәйтан өчен киң керү юлы булып тора, шуның аша шәйтан кешегә үтеп керә, шуңа күрә бу дүрт артыклыктан сакланып, алардан ерак булырга кирәк.

10. Аллаһы Тәгаләне күп зекер итегез. Аллаһы Тәгаләне күп искә алучыларга шәйтан хакимлек итми һәм ул аларга зыян китерә алмый. Аллаһы Тәгалә Коръәндә кисәтә һәм болай дип әйтә:

وَمَن يَعْشُ عَن ذِكْرِ الرَّحْمَنِ نُقَيِّضْ لَهُ شَيْطَانًا فَهُوَ لَهُ قَرِينٌ

«Мәрхәмәтле Затны искә алудан җирәнгән яки аңа сукыр булган кешеләргә без Иблисне кушарбыз, һәм ул аның юлдашы булыр».

Коръән, «Зиннәтләнү» сүрәсе (әз-Зөһрүф), 43:36

Хәдистә әйтелгәнчә, Яхъя ибнү Зәкәрия (аңа һәм аның атасына сәлам булсын), үз халкына үгет-нәсыйхәт биргәндә, аларга Аллаһны искә алу кирәклеген искәрткән һәм болай әйткән:

وآمُركم أن تَذكُروا اللهَ؛ فإنَّ مَثلَ ذلك كمَثلِ رجلٍ خرَج العدوُّ في أثَرِه سِراعًا حتَّى إذا أتى على حِصنٍ حَصينٍ، فأحرَز نفسَه منهم، كذلك العبدُ لا يُحرِزُ نفسَه مِن الشَّيطانِ إلَّا بذِكْرِ اللهِ

«Мин сезгә Аллаһны зекер итәргә боерам. Үзе артыннан куа килгән дошманнан кача торган, аннан көчле ныгытмага барып җитеп, шушы ныгытмага кереп яшеренгән кеше кебек. Менә шулай кол да үзен шәйтаннан Аллаһ зекер итү аша гына саклана ала».

«Мин сезгә Аллаһны зекер итәргә боерам. Дөреслектә Аллаһны зекер итүче кеше аның эзләреннән баручы (ягъни аның артыннан талау яки үтерү максаты белән баручы) дошман кебек. Аннары бу кеше куркынычсыз сыену урыны таба һәм шунда яшеренә. Һәм дә, хаклыкта, үзенең Раббысын зекер итүче кол, шәйтан хәйләләреннән үзенең дошманыннан иминленкә булган кешегә караганда да ныграк сакланган булыр».

Без бу ун нәрсәгә игътибар итәргә, балаларыбызны өйрәтергә, үзебезне, гаиләләребезне һәм нәселебезне куылган шәйтаннан саклап калу өчен аларны тәрбияләргә тиешбез.

Без бөек тәхетнең Раббысы Аллаһтан (Ул пакь һәм югары), Аның күркәм исемнәре һәм югары сыйфатлары аша безне, нәселебезне, гаиләбезне, барлык мөселманнарны шайтаннан һәм аның вәсвәсәләреннән, сихерчелектән, тәкәбберлектән һәм мөшриклектән (ширектән) саклавын сорыйбыз. Хаклыкта, Аллаһ — доганы Ишетүче.

Сообщение Шәйтаннан саклануның 10 ысулы появились сначала на Ислам .

Әй Аллаһның коллары! Мөэминнәр, мөселманнар әгәр алар хак юлдан, Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) юлыннан, Аллаһның Рәсүле (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәләренең юлыннан читкә тайпылсалар, ул вакытта алар үзләренең нәфес-теләкләренә әсирлеккә эләгәчәкләр, шул нәфесләре алар белән идарә итә һәм теләгән җиренә кудыра башлый. Менә күрәсең, бу кеше инде туры юлда түгел, ул инде ялгыш юлда булып чыга. Ә бу кеше сукырларча кем артыннан бара соң? Андый кеше көчле һәм өстенлекле дип үзе санаган кешегә сукырларча иярә. Кемдә ул көч һәм өстенлек күрә, шуның артыннан бара, ә хакыйкатьтә булучы артыннан түгел. Мөселманнарның бүгенге хәленә карагыз. Чынбарлык бүген андый түгелмени?

Кайбер мөселманнар бүген сукырларча «көчле» Көнбатышка охшарга тырышалар. Сүзләргә яки гамәлләргә кагылышлы барлык лаексыз әйберләрдә аларга сукырларча иярергә омтылалар. Фәннәр буенча, ниндидер әйберләр уйлап табуларда, җитештерүдә, нидер ясау өлкәләрендә, ягъни чынлыкта да файдалы булган нәрсәләрдә охшарга тырышмыйлар. Юк, аларның әхлакый сыйфатларына, ничек ашауларына, ничек эчүләренә, телләренә, гореф-гадәтләренә, яшәү рәвешләренә охшарга тырышалар.

Шул рәвешле, кайберәүләр менә шулай сукыр рәвештә охшарга тырышкан әйберләрнең берсе — ул «Яңа елны бәйрәм итү» дип аталган бер бәла. Менә шушы шелтәле, җирәнгеч әйбер мөселманнар арасында таралды, күп мөселманнар моның белән мавыгып китте. Моңа зур игътибар бирәләр, тырыша-тырыша әзерләнәләр. Алар бу вакытны, Яңа ел вакытын, каникул итеп билгелиләр, ял вакыты, бәйрәм итү вакыты итеп куялар.

Ни өчен мондый хәл күзәтелә? Әлбәттә, бу — барыннан да элек Раббысы, дине турындагы аз гыйлеме сәбәпле, кешенең зәгыйфләнгән дине (иманы). Йөрәктәге иманның зәгыйфь булуы адашканнарны сукырларча иярергә, теге кешеләрнең юлыннан барырга, җирдәге тормышны (дөньяны) яратырга мәҗбүр итә. Шуңа күрә, алар материализмга нигезләнгән менә шушы ялтыравыклы материаль цивилизациягә, Көнбатышның ялган цивилизациясенә карыйлар, аның белән сокланалар, хыялларга биреләләр, аның ялтыравы белән сихерләнәләр. Тагын ни өчен? Әлбәттә, куәтле пропаганда һәм менә бу ялгыш фикерләргә этәрә торган идеологик басым кебек факторны да кире кагарга кирәкми.

Менә бу Яңа ел датасы якынлашканда, кайбер мөселманнарның моңа әзерләнә башлауларын күрәбез, әйтерсең бу аларның диннәреннән, диннәренең кайсыдыр нигезләреннән. Кайберәүләр хәтта Яңа елны бәйрәм итүне үзләренең мөселман бәйрәмнәреннән, исламга кагылышлы тарихи вакыйгалардан да мөһимрәк дип саный. Карагыз, үзләренең ел санауларын да күпләр һиҗри буенча түгел, шушы исәпләү нигезендә төзи башладылар.

Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәләре билгеләгән һиҗри ел санавыннан файдаланмыйлар. Әгәр дә мөселманнар һиҗри буенча ел санауны дәвам итсәләр, бу, әлбәттә, аларның үткәндәге данлы тарихлары, күркәм булган, каһарманлык, батырлык белән тулы тарихлары белән бәйләнешенең сәбәбе булыр иде.

Ни өчен? Моның сәбәбе, әй Аллаһның коллары, мөселманнарның бүген үз диннәрен белмәүләрендә, дини гыйлемнәрдә бик зур бушлык булуында. Шуңа күрә бүген кешеләр кайда рөхсәт ителгән нәрсәләр (хәләл), кайда тыелганнар (хәрам), чынлыкта да нәрсә диннән, ә кайсысы читтән кертелгән икәнен аермыйлар. Әй мөселманнар, уйланыгыз, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Үзенең рәхмәте белән безне туры юлга (сирату ль-мүстәкыйм) күндерде. Нәрсә ул сирату ль-мүстәкыйм?

صِرَاطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ

«Син ярдәм иткән кешеләрнең юлы»

Коръән, «Ачучы» сүрәсе, 1:7

Бу — Аллаһның (Ул пакь һәм югары) иң яхшы, сайлап алынган, иң саф колларының юлы, бу — пәйгамбәрләр, иң гаделләр, шаһидләр (шүһәдә) һәм тәкъвалар юлы. Бу — ислам шәригате, бу дин безне шул туры юлга күндерү, ялгыш юлдан, көферлек юлыннан читкә алып китү өчен килде. Бу шәригать, бу дин артыннан иярәләр (мәтбүг), ул аның артыннан иярсеннәр өчен җибәрелде, ә, киресенчә, шәригать кемнеңдер артыннан барсын өчен түгел (тәбигә). Шәригатькә иярәләр, шәригать үзе иярми. Бу барлык элеккеге диннәрне гамәлдән чыгара (ул нәсихә), ә аны нәрсәдер гамәлдән чыгара алмый (ул мансуха түгел). Аллаһы Тәгалә дә бу хакта болай әйтә:

ثُمَّ جَعَلْنَاكَ عَلَى شَرِيعَةٍ مِّنَ الْأَمْرِ فَاتَّبِعْهَا وَلَا تَتَّبِعْ أَهْوَاءَ الَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ

«Аннары без сине [әй Мөхәммәд] [бу] дини канунга куйдык. Моңа [бу шәригать хөкемнәренә] ияр, җәһилләрнең нәфес һаваларына иярмә».

Коръән, «Тез чүгүчеләр» сүрәсе, 45:18

Гаҗәп хәл: намаз укучы мөселман Раббысына дога кыла, һәр рәкәгатьтә «әл-Фатиха» сүрәсен укый, ә «әл-Фатиха» сүрәсе — ул бит дога, син анда сорыйсың һәм Коръәндәге беренче дога —

اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ

«Безне туры юлдан алып бар»

Коръән, «Ачучы» сүрәсе, 1:6

Һәм менә мөселман басып тора, шул вакытта болай ди:

اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ

«Безне туры юлдан алып бар» —

Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын), сәхабәләрнең юлыннан, бу юлда мине ныгыт. Һәм кинәт без шул ук мөселманның адашкан кешеләр белән бергә аларның бәйрәмнәрендә, чыганагы мөшриклек, мәҗүсилек булган ниндидер йолаларында катнашуын күрәбез. Аның бу гамәлләре, беренчедән, ул укыган «әл-Фатиха» сүрәсе аятенә каршы килә. Икенчедән, аның сүзләре белән гамәлләре арасында ачыктан-ачык каршылык бар. Я, нәрсә бу? Икейөзлелек түгелме? Бу кешенең акылында, аның фикерләвендә ниндидер бозыклык бар түгелме?! Ничек син намаз укыйсың, ураза тотасың, ә менә бу вакыт, Яңа ел җиткәч, адашканнар белән бергә шатланасыңмы, күңел ачасыңмы?! Нәрсәгә шатланасың, ни сәбәпле күңел ачасың? Мәҗүсилеккә, ширеккәме? Пәйгамбәрләр дине белән, Гайсә, Мөхәммәд (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) дине белән бернинди уртаклыгы булмаган нәрсәгәме?! Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай әйткән:

إنَّ شَرَّ النَّاسِ ذُو الوَجْهَيْنِ، الذي يَأْتي هَؤُلَاءِ بوَجْهٍ، وهَؤُلَاءِ بوَجْهٍ

«Кешеләрнең иң начарлары — икейөзлеләр: берсе янына бер йөз белән, икенчесе янына икенче йөз белән килүчеләр».

Хәдисне әл-Бохари (7179) һәм Мөслим (2526) тапшыра.

Карагыз, Аллаһ (Ул пакь һәм югары), безне адашканнарга, Аның туры юлыннан читкә тайпылганнарга иярмәгез дип Коръәндә кисәтте. Ни өчен? Аларның башларына төшәчәк әйбер безгә килмәсен өчен. Аллаһы Тәгалә болай дип әйткән:

وَلَا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللَّهِ مِنْ أَوْلِيَاءَ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ

«Яман кешеләр ягына авышмагыз, югыйсә сезгә [Җәһәннәм] уты кагылыр һәм сезгә Аллаһтан башка яклаучы булмаc, ярдәм дә күрсәтелмәс».

Коръән, «Худ» Сүрәсе, 11:113

Әй мөселманнар, Яңа ел якынлашканда, без кешеләрнең әзерләнә башлауларын күрәбез: бүләкләр, ашамлыклар, эчемлекләр сатып алалар. Хәләлме, хәраммы — гадәттә алар моңа карамыйлар. Кием-салым, үз балалары өчен уенчыклар сатып алалар. Без кибет ишекләре янында кешеләрнең җыелганнарын күрәбез. Барысы да көтә, барысы да әзерләнә, барысы да Яңа ел алды мәшәкатьләрнә чумган. Әгәр дә бу төн башланса, шул вакыт, кемдер урамда, кемдер үз өендә бәйрәм итә башлый, күңел ача, уяу тора, йокысын калдыра, шәраб эчә, бии, җырлый, төрле пычрак эшләр белән шөгыльләнә. Менә бу әйберләр үзләре үк теләсә кайсы вакытта да хәрам. Әгәр дә адашканнарга охшау (тәкълид) буларак эшләнә икән, бу тагын да җирәнгечрәк була.

Әй Аллаһның коллары, үзләрен мөселман дип атаучы күп кешеләрнең бу төнне мәҗлесләрдә, бер-берсен котлауларда үткәрүләрен күрәбез. Без йортларны төрле электр утлары белән бизәүләрен, котлаулар белән ниндидер рәсемнәр элүләрен, телевизор карауларын күрәбез яки шуның ише башка күренешләргә шәһит булабыз. Ә телевизор, әлбәттә, аларга бу төнне менә шушы күңел ачуларда үткәрергә ярдәм итә. Ләкин, кара әле, саф күңелнең шундый әйберләрне кабул итмәвен аңламас өчен нинди томан эчендә булырга тиешсең син, әй мөселман?! Ә бу төндә күпме төрле бәла-казалар, төрле фаҗигаләр була. Исерек кешеләр бер-берсе белән сугышканда, кан койганда, кешеләрнең намусына кул сузганда, милеккә зыян салган вакытта күпме зыян килә?!

Әй мөселманнар, әй иман китерүчеләр! Менә шушы пакь шәригать, бераллалык шәригате менә бу нәрсәне катгый тыйды. Барлык мәзһәбләрдән Ислам галимнәре, бөтен мәзһәбләр дә бертавыштан хәрам дип фәтва бирәләр! Яңа елны билгеләп үтү — хәрам. Ә ни өчен? Чөнки бу — кәферләргә һәм адашканнарга охшау (التشبه بالكفار). Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай әйткән:

مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ

«Кем ниндидер халыкка охшаса, ул шулар арасыннан».

Хәдисне Әбү Дауд (4031) һәм Ибн Әби Шәйбә «әл-Мүсаннәф» тә (6/471) тапшыралар, шәех әл-Альбани аны яхшы-дөрес дип атаган.

Мәрхәмәтле Раббыбыз безгә болай ди:

وَلَا تَتَّبِعُوا أَهْوَاءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِن قَبْلُ وَأَضَلُّوا كَثِيرًا وَضَلُّوا عَن سَوَاءِ السَّبِيلِ

«Адашкан, күпләрне ялгыш юлга этәрүче, туры юлдан язган кешеләрнең нәфесләренә иярмәгез»

Коръән, «Аш яулыгы» сүрәсе, 5:77

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әйтте:

لَتَتَّبِعُنَّ سَنَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ شِبْرًا بِشِبْرٍ وَذِرَاعًا بِذِرَاعٍ حَتَّى لَوْ دَخَلُوا فِي جُحْرِ ضَبٍّ لاَتَّبَعْتُمُوهُمْ

«Сез, карыш арты карыш, терсәк арты терсәк, үзегезгә кадәр булганнар юлыннан барачаксыз. Алар хәтта варан оясына керсәләр дә, сез алар артыннан иярәчәксез».

Сәхабәләр гаҗәпләнделәр һәм сорадылар:

آلْيَهُودَ وَالنَّصَارَى؟

«Яһүдиләр һәм христианнар [турында сүз барамы]?».

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дип әйтә:

فَمَنْ؟

«Ә тагын кем турында булсын?»

Хәдисне әл-Бохари (3456) һәм Мөслим (2669) тапшыра.

Шуңа күрә мөселманнар бу шелтәле әйберләрдән ерагаерга тиешләр, берничек тә Яңа елны билгеләп үтәргә тиеш түгелләр. Бу көнне, ел санавы буенча, яңа ел көнен гадәти көн дип санарга кирәк. Бу көн — Аллаһы Тәгалә көннәренең берсе генә. «Бу көнне мәчетләрдә җыелырга, бергә өстәмә намаз укырга кирәк», — дип әйтүчеләр кебек тә түгел. Юк, берни дә эшләргә кирәкми. Бу, башка көннәр кебек үк, Аллаһ көннәренең гадәти бер көне. Ялгышлык башка ялгышлык белән дәваланмый, әй Аллаһның коллары. Яңалык башка яңалык белән дәваланмый. Һәм, әй Аллаһның коллары, балаларыгызны, гаиләгезне, күршеләрегезне бу әйбердән ерагаерга чакырырга кирәк. Кешеләргә моның никадәр җирәнгеч икәнен күрсәтергә, ярамаганлыгын, әхлак, дин һәм безнең тормышыбызга никадәр зарар китергәнен аңлатырга кирәк.

Әй мөселманнар, бер яхшы гарәп сүзе бар, ул иммәгә (إِمَّعٌ) дип әйтелә. Нәрсә соң ул иммәгә? Бу җайлашучан, ягъни үз ихтыяры булмаган кеше, әгәр кешеләр начар әйбер эшләсә, ул да начар әйбер эшли, әгәр кешеләр яхшылык эшләсә, ул да яхшылык кыла. Аның рухи ныклыгы юк, ул туры юлда түгел, ул һәрвакыт бозылучылар белән бергә бозыла, кем дә булса җирәнсә, ул да алар белән бергә җирәнә. Шуңа да элгәрләребездән мондый кисәтү тапшырыла:

لَا تَكُونُوا إِمَّعَةً، تَقُولُونَ: إِنْ أَحْسَنَ النَّاسُ أَحْسَنَّا، وَإِنْ ظَلَمُوا ظَلَمْنَا، وَلَكِنْ وَطِّنُوا أَنْفُسَكُمْ، إِنْ أَحْسَنَ النَّاسُ أَنْ تُحْسِنُوا، وَإِنْ أَسَاءُوا فَلَا تَظْلِمُوا

«»Әгәр кешеләр яхшылык эшләсәләр, без дә яхшылык эшлиячәкбез. Кешеләр пычраклык эшләсә, без дә пычраклык кылачакбыз», — дип әйтүче җайлашучылар булмагыз. Әмма күңелегездә нык торыгыз: әгәр кешеләр яхшылык кылсалар, алар белән бергә яхшылык эшләгез, ә инде алар яманлык кылсалар, сез пычраклык эшләмәгез (гөнаһ кылмагыз)»».

Әйе, без, мөселманнар, бөтен җәмгыять өчен дә, мөселман булмаганнар өчен дә үрнәк булырга, дөреслелек, тәртиплелек, ышанычлылык үрнәге булырга тиешбез, безнең кулларыбыздан, телебездән бернинди дә зыян чыгарга тиеш түгел. Без кешеләр белән хезмәттәшлек итәргә тиешбез, әйе, ләкин хезмәттәшлек нәрсәдә чагылырга тиеш? Яхшылыкта. Әйләнә-тирәдәгеләргә, мөселманмы, мөселман түгелме, Аллаһы Тәгаләгә яраклы эшләрдә ярдәм итәргә кирәк. Без яктылык чәчәргә, ышанычлылык, хәерлелек таратырга тиешбез. Ләкин гөнаһлы кешеләр артыннан барырга тиеш түгелбез, моңа безнең хакыбыз юк. Без җайлашучылар (иммәгә) булырга тиеш түгел.

Әй мөселманнар, Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) безгә динебезнең бер мөһим принцибын күрсәтте. Күп кешеләр бу принципны белми. Бу нинди принцип? Ул үзенең өммәте башкалардан аерылып торсын өчен бөтен көчен куеп тырышкан. Шуңа күрә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дигән:

«Яһүдиләргә охшамагыз. Алар үзләренең ишегалларын чистартмыйлар. Сез ишегалларыгызны чистартыгыз. Яһүдиләргә охшамагыз, сакалларыгызны буягыз. Алар сакалларын буямыйлар, ә сез буягыз. Тик карага гына буямагыз» (моны ишеткәч Мәдинәдәге яһүдиләр: «Бу кеше безгә һәрнәрсәдә каршы килергә тели. Безгә каршы килми торган, бернәрсә дә калдырмады», — дип әйтәләр хәтта.

Әй Аллаһның коллары, йомгак ясап шуны әйтәсе килә: бу бәйрәм тыелган, бу бәйрәм — адашканнарның бәйрәме. Шуңа күрә мөселманнар шул бәйрәмнәрдә булырга, катнашырга тиеш түгел. Бу бәйрәмнәрдә катнашу тыела (хәрам). Аллаһ Коръәндә мөэминнәр турында болай ди:

وَالَّذِينَ لَا يَشْهَدُونَ الزُّورَ

«[Диндарлар — алар] ялган вакытында катнашмаучылар».

Коръән, «Аеручы» сүрәсе, 25:72

Әд-Дәххак, Мүдҗәһид, элгәреләр арасыннан башка тәфсирчеләр (мүфәссирләр) «ялган вакытында катнашмаучылар» дигән сүзләр — бу «аларның бәйрәмнәрендә, динсезләр һәм адашканнар бәйрәмнәрендә катнашмыйлар» мәгънәсендә диделәр.

Сез бердәм фикер (идҗмәг) нәрсә икәнен беләсез, ягъни мөселманнарның бу бәйрәмнәрдә катнашырга хакы юклыгы буенча ошбу җәмгыятьнең (өммәтнең) барлык галимнәре дә бер фикердә. Алай гына да түгел, бу бәйрәмнәр белән котларга да хаклары юк диләр. Бу — барлык мөселманнарның, бу өммәтнең барлык галимнәренең, дүрт мәзһәбнең дә бердәм фикере (идҗмәг). Хәнәфиләр, шәфигыйлар, мәликиләр, хәнбәлиләр — һәммәсе бертавыштан: «Ярамый (хәрам)!», — диләр. Хәнәфиләр бу мәсьәләдә тагын да кырысрак. Бу бәйрәм белән котласалар, асылда нәрсә белән котлыйлар булып чыга? Мөшриклек (ширек) белән, имансызлык, көферлек белән котлыйлар. Һәм алар әйтүенчә, шулай кемнедер көферлек белән котлау — үзе көферлек. Без кешеләрне мөшриклек һәм гөнаһ белән котламаска тиешбез. Әгәр без ул кешеләргә ихлас күңелле булсак, аларны бу нәрсәдән тыярга тиешбез.

Шуңа күрә, әй кардәшләр, динебез белән горурланыйк. Аллаһы Тәгалә безгә бу динне бүләк итте. Бу — Ислам дине, Аныкы, Раббыбызның дине. Без бу бәйрәмнәрдә катнашырга тиеш түгел, кешеләрне шул нәрсәдән, Ислам диненең барлык галимнәре бердәм булган бу әйбердән, аны бәйрәм итү һәм аның белән котлау — барысы да тыелган гамәлләр дип кисәтергә тиешбез.

اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الإِسْلاَمَ وَالمُسْلِمِيْن، اَللَّهُمَّ أَعِزَّ الإِسْلاَمَ وَالمُسْلِمِيْن، اللهم اغفر لنا وارحمنا، اللهم انا ظلمنا انفسنا ظلما كثيرا ولا يغفر الذنوب إلا أنت فاغفر لنا مغفرة من عندك وارحمنا إنك أنت الغفور الرحيم

Сообщение Яңа елны бәйрәм итү появились сначала на Ислам .

Әй мөэминнәр, әй Аллаһның коллары, дөреслектә, караш — йөрәккә илтүче иң мөһим ишек, иң киң, иң иркен юл. Шуңа күрә үзеңнең карашыңны саклау — ул үзеңнең йөрәгеңне саклау дигән сүз. Һәм, киресенчә, үзеңнең карашыңны, күзләреңне чикләрдә тота алмау — йөрәгеңне югалту дигән сүз, чөнки караш — ул шәйтан укларының берсе. Әгәр дә кеше күз карашының тезгенен очкындырса, әгәр дә ул үз карашына, үз күзләренә гөнаһлы һәм тыелган нәрсәләргә карарга рөхсәт бирсә, димәк, ул үз йөрәген харап итәчәк, димәк, ул үз йөрәгенә төзәтеп булмаслык, коточкыч зарар китерәчәк. Гомумән, бозыклыкның һәм гөнаһның башы — ул караш. Башта караш була, аннан соң фикерләр туа, фикерләр урынына теләк килә, теләк тәвәккәллек белән алышына, ә тәвәккәллек кешенең соңыннан пычраклыкка һәм гөнаһка эләгүе белән тәмамлана.

Кешенең йөрәген күз карашын саклау кебек башка бернәрсә дә шулай сакламый, бернәрсә дә шулай тәрбияләми, яхшыртмый, Аллаһның колын төзәтми. Үз карашларын саклаучы кешеләр бик чиста булалар. Аллаһы Тәгалә Үзенең колларына мөрәҗәгать итеп, Коръәндә Пәйгамбәребезгә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Аллаһның мөэмин колларына шундый сүзләр әйтергә куша:

قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ذَلِكَ أَزْكَى لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ

«Мөэминнәргә әйт, күзләрен түбән төшерсеннәр һәм җенес әгъзаларын сакласыннар, бу алар өчен чистарак. Хаклыкта, Аллаһ аларның кылган эшләрен белә.

وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ

Һәм мөэминәләргә әйт: күзләрен түбән төшерсеннәр һәм җенес әгъзаларын сакласыннар».

Коръән, «Нур» сүрәсе, 24:30-31

Гүбәдә ибн әс-Самиттан (Аллаһ аннан разый булсын) Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әйткән мондый сүзләре тапшырыла:

اضمَنوا لي ستًّا من أنفسِكم أضمن لَكمُ الجنَّةَ: اصدُقوا إذا حدَّثتم، وأَوفوا إذا وعدتُم، وأدُّوا إذا اؤتمِنتُم، واحفَظوا فروجَكم، وغضُّوا أبصارَكم، وَكفُّوا أيديَكم

«Миңа сездән алты әйбергә вәгъдә кирәк һәм мин сезгә Җәннәт булачагына сүз бирәм, сезгә Җәннәт вәгъдә итәм: сөйләшкәндә дөресен сөйләгез, вәгъдәгезне үтәгез, аманәтне саклагыз, сезгә ышаныч белдергәндә ышанычны аклагыз, җенес әгъзаларыгызны саклагыз, күзләрегезне түбән төшерегез, аларны тыелган нәрсәдән читкә юнәлтегез, гөнаһлы гамәлләр кылудан кулларыгызны тотып торыгыз».

Хәдис «әс-Сахихә» (1470) дә тапшырыла

Бервакыт Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәләргә мөрәҗәгать итеп болай әйткән:

إياكم والجلوسَ بالطرقاتِ

«Юллар кырыйларында утырудан сак булыгыз».

Сахих Әбү Дауд (4815) та китерелә

Ягъни юл буенда, анда кешеләр йөргәндә. Кешеләр әйттеләр: «Әй Аллаһның Илчесе, без ансыз булдыра алмыйбыз, чөнки без анда ниндидер мөһим сөйләшүләр өчен җыелабыз».

Шуңа Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай ди:

فَإذَا أبَيْتُمْ إلاَّ المَجْلِسَ، فَأَعْطُوا الطَّريقَ حَقَّهُ

«Әгәр дә сезгә юл кырыенда утырырга туры килә икән, ул чагында юлга аның хакын бирегез».

Кешеләр болай дип әйттеләр: «Ә юлның хакы нәрсәдән гыйбарәт соң, әй Аллаһның Илчесе?»

Ул болай әйтә:

غَضُّ البَصَرِ

«Күзеңне түбән төшерүдән».

Ягъни, әгәр кемдер: хатын-кызлар, карарга, күзне төшерергә ярамаган кешеләр үтсә.

وَكَفُّ الأَذَى، وَرَدُّ السَّلامِ، وَالأمْرُ بِالمَعْرُوفِ، والنَّهيُ عن المُنْكَرِ

«Кешеләргә ниндидер зыян салудан баш тартырга, үтеп баручыларның сәләмнәренә җавап бирергә, аларны яхшылыкка өндәргә һәм начарлыктан тотып калырга».

Хәдисне әл-Бохари (6229), Мөслим (2121) тапшыра

Әй Аллаһның коллары, безгә тыелган нәрсәләргә карамау өчен үз карашларыбызны тыярга кирәклеге турында сөйләүче хәдисләр бик күп.

Һәм дә, әй Аллаһның коллары, бу васыять безнең көннәрдә аеруча актуаль була бара. Бүген, һәр җирдә шулкадәр күп явызлык, һәр җирдә шулкадәр күп бозыклыклар булганда, кешегә төрле яктан, бигрәк тә заманча чаралар аша: телевизион спутник каналлары, бөтендөнья пәрәвезе — Интернет челтәре, кесәләрдә булган приборлар, акыллы телефоннар, башка гаджетлар ягыннан вәсвәсәләр килгәндә — болар барысы да нәрсәгә сәбәп була? Кешенең тыелганга еш каравына әлбәттә. Әледән-әле кешеләргә бик күп гөнаһлы рәсемнәр, гөнаһлы сурәтләр ташлыйлар. Әгәр кеше үз күзенә ирек биреп, аларга карый башласа, алар аның йөрәген бозачаклар һәм харап итәчәкләр. Шуңа күрә, әй мөэминнәр, әй Аллаһның коллары, без сезнең белән еш кына бер-берегезгә күзләрегезне түбән төшерергә һәм шуның аркасында кешенең нинди яхшы, игелекле һәм бөек җимешләр алуын бер-беребезгә даими искә төшереп торырга мохтаҗбыз.

Мәшһүр галим имам Ибнүл-Каййим (Аллаһ аны ярлыкасын) бу хакта сөйләп үзенең бер китабында күп файда китерә. Анда ул нинди файдалы җимешләр булуын, үз күзеңне тыелган нәрсәдән читкә юнәлтүнең нинди файдалары барлыгын санап уза. Әйдәгез, без сезнең белән бу файдалы әйберләрнең кайберләрен тирәнрәк карыйк һәм мин сезгә ун нәрсә турында сөйләрмен.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) ризалыгы өчен тыелган нәрсәләрдән күзләрегезне читкә юнәлтсәгез, ун файда алырсыз.

Иң беренче һәм иң мөһим файда — күзеңне тыелган нәрсәдән читкә борсаң, шуның белән Аллаһы Тәгаләнең әмеренә буйсынасың. Ә Аллаһның (Ул пакь һәм югары) боерыкларына буйсыну — бу дөньяда һәм мәңгелек дөньяда синең бәхетеңнең нигезе. Аллаһның (Ул пакь һәм югары) әмерләрен үтәүдән һәм Аллаһ (Ул пакь һәм югары) тыйган эшләрдән тыелудан да файдалырак нәрсә юктыр. Әгәр берәү бу дөньяда һәм мәңгелек дөньяда бәхеткә ирешсә, ул бары тик Аллаһ (Ул пакь һәм югары) әмерләренә буйсыну аркасында гына булырга мөмкин. Әгәр берәү бу дөньяда һәм мәңгелек дөньяда бәхетсез икән, бу бары тик Аллаһның (Ул пакь һәм югары) боерыкларына буйсынмау сәбәпле генә. Димәк, бу беренче файда булды.

Икенче файда, әй Аллаһның коллары, күзеңне читкә борсаң, кешене һәлак итәргә сәләтле агулы уклар йөрәгеңә тәэсир итә алмаячак.

Өченче файда, әй Аллаһның коллары, әгәр күзеңне тыелганнан читкә юнәлтсәң, ул синең йөрәгеңә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) белән аралашудан әйтеп бетергесез татлы тойгы бирәчәк, йөрәгеңне Аллаһка (Ул пакь һәм югары) юнәлтәчәк. Киресенчә, әгәр күзеңне тыймыйча, кая туры килсә, шунда төшерсәң, бу синең йөрәгеңне ярачак, бөтен игътибарыңны, йөрәгеңнең Аллаһка (Ул пакь һәм югары) омтылышын таратачак. Йөрәк Аллаһка (Ул пакь һәм югары) юнәлмәгән булачак. Һәм бу сине Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) читләштерәчәк, йөрәгеңне ерагайтачак. Шуңа күрә йөрәк өчен тыелган нәрсәгә караудан да зарарлырак нәрсә юк, чөнки шуның аркасында нәрсә була дип уйлыйсыз? Раббыңнан читләшү, ерагаю килеп чыгачак. Сиңа Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) читләшкән булуың кирәкме?!

Дүртенче файда, әй Аллаһның колы, әгәр күзеңне тыелган нәрсәдән читкә юнәлтсәң, бу синең йөрәгеңне ныгытыр һәм шатлык китерер. Менә нәрсәдә көч һәм шатлык. Әгәр син кая туры килсә шунда карасаң, шуның нәтиҗәсендә хәлсезлек һәм сагыш булачак.

Бишенче файда, әй Аллаһның коллары, хәрам нәрсәгә карамаган кешенең күңеленә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) нурын сала, ә хәрам нәрсәгә караган кешенең күңеле караңгыланып китә. Шуңа күрә, хөтбә башында укыган аятьтән соң, Коръәндә Аллаһның (Ул пакь һәм югары) мондый аяте килүе очраклы түгел:

قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ

«Мөэминнәргә әйт, күзләрен түбән төшерсеннәр».

Коръән, «Нур» сүрәсе, 24:30

Бу аятьтән соң Аллаһы Тәгалә әйтә:

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ

«Аллаһы — күкләрнең һәм җирнең нуры һәм Аның яктысы шәмдәл куышына охшаган».

Коръән, «Нур» сүрәсе, 24:35

Ягъни Аллаһның (Ул пакь һәм югары) боерыкларына буйсынган кешенең шундый йөрәккә ирешү юлларының берсе — тыелган нәрсәдән күзне читкә юнәлтү, аның йөрәгендә Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) нур пәйда була. Әгәр синең күңелең Аллаһ (Ул пакь һәм югары) нуры белән яктыртылса, ул вакытта синең йөрәгеңә яхшылык һәм хәерлелек омтыла башлый. Изгелек, яхшылык төркемнәре синең йөрәгеңә киләчәк. Күзеңне түбән төшерсәң һәм йөрәгеңдә нур урнашса, нәрсә була? Бөтен яхшы һәм хәерле нәрсәләр төркем-төркем, кабиләләр белән синең йөрәгеңә килә башлый.

Ә киресенчә, әгәр синең йөрәгең караңгылыкка чумса, нәрсә була? Бу очракта, киресенчә, бөтен начарлык, барча явызлык синең йөрәгеңә киләчәк. Төрле ялгышлыклар, диндәге яңалыклар (бидгатьләр), бозык теләкләргә омтылу, туры юлдан тайпылу, бәхет бирүче нәрсәләрдән җирәнү. Монда, киресенчә, кешене бәхетсез итә торган әйберләргә омтылу булачак. Йөрәгендә караңгылык күзәтелсә, кеше белән менә шундый нәрсәләр була.

Ә инде аның йөрәгендә нур булса, бу әйберләр шушы нур аркасында таралачак. Әгәр кешенең йөрәгендә нур кими икән, әй Аллаһның коллары, ул чагында кеше сукыр булып китә. Ул сукыр һәм ошбу караңгылыкта адашып йөри, бернәрсә дә күрми.

Алга таба, әй Аллаһның коллары, алтынчы файда — кеше үзенең карашын сакласа, Аллаһы Тәгаләнең аңа чын зирәклек һәм хикмәт (фирасә садыйк) бирүенә бер сәбәп була. Бу нәрсә соң? Синең хакыйкатьне, дөреслекне ялганнан, гадел кешене ялганчы кешедән аера белү сәләтең барлыкка килә. Бу фирасә дип атала. Шүджәг әл-Кирмәни исемле бер тәкъва кеше яшәгән һәм ул мондый сүзләр әйтеп калдырган: «Кем дә булса Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә ияреп, тыштан үзен пакьләсә, эчтән үзен пакьләсә, күзләрен түбән төшереп, хәрам нәрсәләрдән арындырып, үз җанын ялгыш юлдан тыйса, хәләл ризыклардан авыз итсә, аның зирәклеге хатасыз була». Ягъни аның зирәклеге (фирасә) хатасыз була. Менә бу кеше, Шүджәг Әл-Кирмани, шундый зирәк кеше булган диләр. Чөнки, әй Аллаһның коллары, Аллаһы Тәгалә кылган гамәлләре өчен колны аның гамәлләре кебек бүләкли. Бу — “җәза гамәлгә карап бирелә” кагыйдәсе (әл-дҗәзә-ү мин дҗинсиль-гамәл). Әгәр кеше Аллаһ (Ул пакь һәм югары) хакына нәрсәнедер калдырса, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) хакына нәрсәдәндер баш тартса, Аллаһ аңа һәрвакыт шуннан яхшыракны бирер. Бу — Аллаһы Тәгаләнең кагыйдәсе. Әгәр син күзләреңне йөгәнлисең, аларны тыелганга төшермисең, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) хакына аларны тыеп торасың икән, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) сине иреккә җибәрә, синең эчке күзләреңә, йөрәгеңә киңлек бирә. Шуңа күрә сиңа гыйлемгә, Аллаһны (Ул пакь һәм югары) танып белүгә, иманга киң ишек ачыла, йөрәгеңдә зирәклек (фирасә) барлыкка килә. Нәрсә аркасында? Йөрәктә барлыкка килгән күрү сәләте нәтиҗәсендә.

Ә кем киресенчә эшли, аның белән киресе була. Шуңа күрә Аллаһы Тәгалә Лут пәйгамбәрнең ватандашлары, ир белән ир йоклау гөнаһы белән шөгыльләнүчеләр турында сөйләгәндә, болай ди:

لَعَمْرُكَ إِنَّهُمْ لَفِي سَكْرَتِهِمْ يَعْمَهُونَ

«Синең тормышың белән ант итәм, алар сукырларча исереклектә адашып йөрделәр».

Коръән, «Һиҗр» сүрәсе, 15:72

Карагыз, Аллаһы Тәгалә аларны ничек сурәтли? Аларның сукыр булуларын, ягъни эчке күрүләре, йөрәк күрүе булмавын, үзләренең исерек булуларын, ягъни акылларының бозылуын, йөрәкләренең исерек булуын әйтә.

Җиденче файда, әй Аллаһның коллары, күз карашын тыю йөрәгеңә кыюлык, куәт һәм көч бирәчәк. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) мөэминнәрне нәрсә белән куәтли? Кешедә көчле дәлил була, Аллаһы Тәгалә аңа дәлил көче бирә һәм аның йөрәген батыр итә. Мөэмин — ул Аллаһка итагать итүче, батыр кеше. Шуңа күрә шәйтан аңардан курка һәм шуңа, әгәр кеше үзенең гөнаһлы теләкләренә каршы тора икән, шәйтан, хәтта аның күләгәсеннән дә куркып, аннан кача, дип әйтелә. Аллаһ бөек!

Һәм киресенчә, үз теләкләренә, гөнаһлы дәртенә ияргән кеше белән нәрсә була? Ул нәфрәткә эләгә, түбәнчелеккә төшә. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аны бу тыңламаучанлыгы өчен җәзалый: аның җаны зәгыйфьләнә, түбәнчелеккә төшә, кимсетелә, көчсезләнә.

Сигезенчесе, әй Аллаһның колы, күзеңне читкә борсаң, сиңа тагын бер файда булыр. Эш шунда ки, син, күзеңне читкә юнәлтсәң, шәйтанның йөрәгенә керү юлын ябачаксың, аның алдында бу ишекне бикләп куячаксың, чөнки ул йөрәгеңә нигездә нәрсә аша керә? Нигездә, күз карашы аша йөрәккә керә, өстәвенә, һава буш бинага үтеп керүгә караганда да тизрәк үтеп керә. Шәйтан нәрсә эшли? Кеше тыелган нәрсәгә (хәрамга) карый, ә шәйтан аның хыялында ул күргән кыяфәтне сурәтли башлый. Һәм дә ясап кына калмый, ә аны тагын да бизи, төрле рәсемнәргә әйләндерә башлый, аннары бу сурәтне йөрәгеңә сеңдерә, ә аннан инде бу сурәтне синең йөрәгеңдә потка әйләндерә. Һәм бу пот синең йөрәгеңдә урнаша, йөрәк шул пот алдында басынкы халәттә басып тора яки аның тирәсендә йөри. Моның белән генә шәйтан тынычланмый, ул әле вәгъдә дә бирә, йөрәккә төрле хыяллар, уйланмалар чәчә башлый. Нишли соң ул? Ул синең йөрәгең астында дәрт уты кабыза, аннары гөнаһлы утыннар, төрле гөнаһлы уйлар ташлый башлый. Әгәр дә караш булмаса, ул боларның барысына да ничек ирешер иде икән? Шул тыелган караш аркасында йөрәк соңыннан утка эләгә. Ул ялкын белән әйләндереп алына һәм йөрәк, мичкә кыздырырга асып куелган бәрән кебек, ялкынланып яна.

Менә ни өчен, белмим, сезнең бу турыда уйлаганыгыз бармы, әллә юкмы, үзенең шәһвәтенә ияреп, зина кылу белән шөгыльләнүче, тыелган карашларга һәм тыелган кыяфәтләргә күнеккән кешеләр өчен, барзахта, теге дөньяда, ягъни бу үлем белән Кыямәт көне арасындагы тормышта, алар өчен анда нинди җәза булачак?

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бу хакта хәбәр иткән, ул бу кешеләрнең ничек газаплануларын күргән. Алар мичтә, анда ут яна, анда аларның җаннары, алар газапланалар һәм бу мичтән чыгарга тырышалар, ә барып чыкмый. Кыямәт көне җиткәнче һәм терелтелгәнче, аларның гәүдәләре яңадан кубарылганчы шулай дәвам итәчәк.

Тугызынчы файда, әй Аллаһның колы, әгәр син күзеңне тыелганнан читкә борсаң, урамдамы, гаджеттамы, телефондамы, компьютердамы, теләсә кайда, әгәр карашыңны тыелганнан читкә борсаң, бу нәрсәгә китерәчәк? Бу синең йөрәгеңә үзен файдалы уйларга багышларга, йөрәгең өчен файдалы нәрсәләр турында уйланырга мөмкинлек бирәчәк. Бу файдалы фикерләр белән мәшгуль булу өчен йөрәкне азат итә. Ә киресенчә, әгәр кеше үз күзенә ирек бирә икән, бу очракта нәрсә була? Бу киртәгә әйләнә һәм инде йөрәкнең файдалы шөгыльләре какшый башлый, алар һәлак була, югала. Йөрәк кимчелеккә бирелә, нәфес артыннан иярә башлый, Аллаһы Тәгаләне искә алуда гамьсезләнә. Менә шулай, бу бик мөһим мәсьәлә. Бу тыелган карашларың аркасында синең йөрәгең файдалы эш белән мәшгуль була алмый инде. Шуңа күрә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

وَلَا تُطِعْ مَنْ أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ عَن ذِكْرِنَا وَاتَّبَعَ هَوَاهُ وَكَانَ أَمْرُهُ فُرُطًا

«Без йөрәген Безнең зикеребезгә ваемсыз иткән кешеләргә буйсынма һәм ул үзенең нәфесенә иярде. Аның эшләре дә бозылды һәм һәлак тә булды».

Коръән, «Мәгарә» сүрәсе, 18:28

Һәм, ниһаять, унынчы файда, әй Аллаһның колы, белеп тор: йөрәк белән күз арасында бик киң хәбәр юлы бар. Димәк, берсенең халәте икенчесенең халәтенә күчә. Димәк, әгәр синең күз карашың тәртипсез икән, бу соңыннан йөрәккә тәэсир итә, күз карашыңның бозыклыгы йөрәккә күчә, ул да бозыкка әйләнә. Киресенчә, әгәр йөрәк бозык икән, бу соңыннан нәрсәгә тәэсир итә? Кеше тыелган нәрсәгә карый.

Тәкъвалык та шулай ук: әгәр кешенең карашы тәкъва икән, бу йөрәкнең тәкъвалыгына тәэсир итә. Ә йөрәкнең тәкъвалыгы күзнең тәкъвалыгына тәэсир итә. Менә шулай. Шуңа күрә тыелганга карама. Ни өчен? Чөнки бу бозык карашлар синең йөрәгеңне чүплеккә әйләндерәчәкләр, ул һәртөрле нәҗес булган чүп урынына әйләнәчәк. Нәҗесләр, чүп-чарлар, пычраклар — болар барысы да соңыннан синең йөрәгеңдә булачак. Ул йөрәктә Аллаһны (Ул пакь һәм югары) ярату, Аллаһка (Ул пакь һәм югары) омтылу, Аллаһка (Ул пакь һәм югары) мөрәҗәгать итү (инәбә), Аллаһка (Ул пакь һәм югары) якын булудан шатлану һич тә яши алмас. Бу әйберләр инде синең йөрәгеңдә яши алмаячак. Йөрәктә боларның киресе генә хөкем сөрер.

Менә болар, әй Аллаһның коллары, күзне тыелган нәрсәдән читкә бору китергән бөек, бәрәкәтле, файдалы җимешләрнең кайберләре. Шуңа күрә һәр диндар ир-ат, һәр диндар хатын-кыз бу бөек файдалар турында уйланырга, үз карашын сакларга, үз күзләрен сакларга, үз йөрәген саклап калырга, үз динен саклап калырга, үзен тыелган карашлар аркасында килеп чыккан бәла-казалардан, куркынычлардан коткарырга омтылырга тиеш. Бу бәла-казалар да, коточкыч хәлләр дә бик күп, аларның исәбе дә юк. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) сакласын!

Шуңа күрә, әйдәгез, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) куркыйк, үзебезнең күзләребезне саклыйк. Һәм белегез, әй мөэминнәр, кеше өчен иң көчле тоткарлаучы башлангыч, тотып калучы һәм үгетләүче сәбәп — аның Аллаһы Тәгаләнең, галәмнәрнең Раббысының, аңа карый һәм күреп тора икәнен даими белеп торуы.

أَلَمْ يَعْلَم بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى

«Аллаһы Тәгаләнең үзен күргәнен белмимени ул».

Коръән, «Оешкан кан» сүрәсе, 96:14

Менә бу Аллаһның (Ул пакь һәм югары) сине күреп торганын аңлау, сине гөнаһлардан, Аллаһка буйсынмаудан тыяр өчен җитәрлек сәбәп. Әгәр дә кеше ниндидер көннәрдә бер кеше дә булмаган җиргә килеп эләгә һәм ул үзен бер кеше дә күрми дип уйлый икән, ул вакытта ул үзен Раббуль Галәмин, галәмнәрнең Раббысы, бөтен кешеләрнең Раббысы күреп тора икәнен белсен, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) оялсын һәм Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) курыксын.

Аллаһы Тәгаләдән йөрәкләребезне тәкъвалык белән тулыландыруын, күңелләребезне Аллаһтан ачык һәм яшерен курку белән тутыруын сорыйбыз.

Сообщение Тәкъва караш — тәкъва йөрәкнең нигезе появились сначала на Ислам .

Бу китапның кереш сүзендә автор (Аллаһ аны ярлыкасын) Аллаһы Тәгаләне мактаудан башлый:

الحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ العَالَمِينَ «Галәмнәрнең Раббысы Аллаһка барча мактауларыбыз». Аннары Пәйгамбәребез Мөхәммәдкә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын), аның гаиләсенә, барлык сәхабәләргә бәрәкәт сорый.

Автор Аллаһның иң бөек рәхмәтләреннән колы өчен Ислам һәм Сөннәт рәхмәте булуын әйтә, чөнки кешеләр үз диннәрен белүгә гаять мохтаҗ. Аллаһы Тәгалә Үзенең колларын бары тик үзенә генә гыйбадәт кылсыннар өчен, һичкемне аңа тиңдәш итмәсеннәр өчен яраткан. Аллаһ аларга Үзенең рәсүлләрен җибәргән, аларга китаплар иңдергән, Үзенең пәйгамбәрен Мөхәммәдне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) туры юл الهُدًى (әл-һүдә) һәм хаклык дине دِينُ الحَق (динүл-хәккъ), икенче төрле әйткәндә, гыйлем һәм изге гамәл белән җибәргән. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) өммәткә аңлатмыйча һәм күрсәтмичә калдырган, Аллаһка якынайта торган бер генә гамәл дә юк. Шулай ук Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) үзенең өммәтен ниндидер гамәлдән кисәтмичә калдырган, Аллаһтан ерагайтучы бер генә гамәл дә юк.

Һәм дә илчелек хәбәре رِسَالَةٌ (рисәлә) тулысынча җиткерелгәнче, үзенә йөкләнгәнне үтәгәнче, өммәткә карата ихласлык күрсәткәнче, караңгылык пәрдәсен كَشَفَ الغُمَّةَ (кәшәфә-л-гуммә) салдырганчы Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бу дөньядан китмәде, вафат булмады (монда сүз төрле адашулар турында бара). Һәм ул үзен кызганмады, дҗиһадны Аллаһ юлында чын тырышлык белән алып барды.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا

«Бүген мин сезнең динегезне тулыландырып җиткердем һәм сезгә рәхмәтемне камилләштердем, һәм дә сезнең өчен Ислам дине белән канәгать булдым».

Коръән, «Аш яулыгы» сүрәсе, 5:3.

Коръәндә иңдерелгән соңгы аятьләрнең берсе нәрсәгә күрсәтә? Ул бу дин тулы, камил икәнлегенә ишарә ясый һәм Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Аның рәхмәте бу диннең иңдерелүе белән тулыландырылганын әйтә. Бу Ислам дине ниндидер өстәмәләргә мохтаҗ түгел, шуның аркасында һәртөрле яңалык, дингә кертелгән һәрнәрсә бу диннән булмаячак.

Шуңа күрә ابْنُ مَاجِشُون Ибн Мәдҗишүннән шундый сүзләр тапшырыла: «Мин Мәликнең мондый сүзләр әйткәнен ишеттем:

مَنْ ابْتَدَعَ فِى الإِسْلَامِ بِدْعَةً يَرَاهَا حَسَنَةً, فَقَدْ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا ﷺ خَانَ الرِّسَالَةَ

«Бу дингә ниндидер яңалык кертүче һәм бу яңалыкны яхшы дип санаучы, ул Мөхәммәд үзенә йөкләнгән илче вазыйфасына карата хыянәт кылган (ягъни барысын да җиткермәгән) дип әйтә. Чөнки Аллаһ әйтә:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ

«Бүген мин сезнең динегезне тулыландырып җиткердем…»

فَمَا لَمْ يَكُنْ يَوْمَإِذٍ دِينًا, فَلَا يَكُونُ اليَوْمَ دِينًا

«Ул көнне дин булмаган нәрсә бүген дә дин була алмый».

Имам әш-Шәтыйбинең «әл-Игтисам» ында 1/25 кар.

Бу китап кечкенә балалар өчен сорау һәм җаваплардан тора. Автор аны «Кечкенәләр өчен сораулар һәм җаваплар» дип атаган

أَسْئِلَةٌ وَأَجْوِبَةٌ لِلصِّغَارِ (әсьиләтүн үә әдҗьүибәтүн лис-сыйгар), әмма шул ук вакытта

وَلَا يَسْتَغْنِي عَنْهَا الكِبَارُ (үә лә йәстәгънии гәнһәә әл-кибәар) «(бу шундый сораулар һәм җаваплар), өлкәннәр дә алардан читтә кала алмый». Асылда, бу зур булмаган әсәр, анда автор һәр сорауга һәм җавапка өстәмә аңлатма да бирә. Шулай менә шундый китап дөнья күрә. Без бүген беренче сорауны тикшерәчәкбез.

Беренче сорау: مَنْ رَبُّكَ «Кем синең Раббың?»

Сорауга җавап: رَبِّيَ اللهُ «Минем Раббым — Аллаһ».

Кешене кабергә салгач, ул өч әйбер турында соралачак (аңа өч сорау биреләчәк). Бу сорауларның беренчесе — бөек сорау һәм моңа Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) түбәндәге сүзләре дәлил булып тора:

فَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ, فَيُجْلِسَانِهِ فَيَقُولَانِ لَهُ : مَنْ رَبُّكَ ؟ فَيَقُولُ : رَبِّيَ اللهُ

«Аның янына ике фәрештә килеп, аны утыртып: «Кем синең Раббың?» — дип сорарлар һәм ул: «Раббым — Аллаһ», — дип җавап бирер».

Хәдисне имам Әхмәт (18534) тапшыра. Хәдиснең дөреслеген шәех әл-Әлбәни «Сахих әл-Дҗәмиг» (1676) китабында раслый.

Бу мәсьәлә гаять әһәмиятле булганга күрә, үзенең Раббысын белү — колның бурычы. Колларын Үзе белән таныштыру өчен, алар Аны белсеннәр өчен, Аллаһы Тәгалә җеннәрне һәм кешеләрне яратты, аларга илчеләрләр җибәрде һәм китаплар иңдерде. Аллаһы Тәгаләне танып белү مَعْرِفَةُ اللهِ (мәгрифәту-Ллаһ) — ул хикмәтле мәгънәләрдән, Аллаһы Тәгалә халык кылган хикмәтле максатлардан гыйбарәт.

Кемдер, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) кешеләрне үзенә гыйбәдәт кылсыннар өчен яраткан, дияр. Хак сүзләр, әмма Аллаһы Тәгалә тагын бер нәрсәгә ишарә итә, шуңа күрә, гомумән алганда, Аллаһ бер-берсеннән килеп чыккан һәм үзара бәйләнештә булган өч хикмәтле мәгънә, өч хикмәтле максат белән кешеләрне бар кылган.

■ Кешеләрне барлыкка китерүнең беренче максаты: алар үзләренең Раббысын белсеннәр өчен. Моңа Аллаһы Тәгаләнең түбәндәге сүзләре дәлил булып тора:

اللَّهُ الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَمِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا

«Аллаһ — җиде күкне һәм шулкадәр үк җирләрне яратучы. Алар арасында әмер иңә, сез Аллаһның кодрәт иясе икәнен һәм Аллаһның һәрнәрсәне гыйлем белән колачлаган икәнлеген белсен өчен».

Коръән, «Талак» сүрәсе, 65:12.

Аллаһы Тәгалә әйткәнчә, Ул күкләрне һәм җирне Аллаһы Тәгаләнең Кодрәтле икәнен, Аллаһы Тәгаләнең һәр нәрсәне гыйлем белән чолгап алганын без белсен өчен яраткан. Бу — кешеләрне яратуның беренче хикмәтле максаты.

■ Кешеләрне барлыкка китерүнең икенче хикмәтле максаты — الابْتِلَاءُ (әл-ибтиләэ) сынау, الاخْتِبَارُ (әл-ихтибар) тикшереп карау. «Әл-Мүлк» сүрәсеннән аят моңа дәлил булып тора:

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا

«Сезне сынап карау өчен һәм кем кылган гамәлләре буенча кайсыгыз яхшырак икәнлеген күрер өчен, Ул үлемне һәм тереклекне бар кылды».

Коръән, «Патшалык» сүрәсе, 67:2.

Бу нинди яхшы гамәлләр العَمَلُ الحَسَنُ (әл-әгмәлү әл-хәсән)? Яхшы гамәл ике шартка туры килә: ул ихлас күңелдән Аллаһка багышланырга خَالِصًا للهِ (халисан ли-Лләһ) һәм дөрес булырга, Аллаһның Рәсүле (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә туры килергә тиеш

صَوَابًا عَلَى سُنَّةِ رَسُولِ الله (сауабән галә сүннәти расүли-Лләһ). Шулай итеп, бу барлыкка китерүнең икенче максаты иде.

■ Кешеләрне һәм җеннәрне яратуның өченче максаты — бер Аллаһка гына тиңдәшләр бирмичә гыйбадәт кылу. «Әз-Зәрият» сүрәсеннән аят моңа дәлил булып тора:

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ

«Мин җеннәрне һәм кешеләрне алар Миңа гыйбәдәт кылсыннар өчен генә бар кылдым».

Коръән, «Таратучы» сүрәсе, 51:56.

«Миңа гыйбәдәт кылсыннар өчен» لِيَعْبُدُونِ (ли-ягбүдүүн) сүзләре لِيُوَحِّدُونِي (ли-йүәххидүүнии) дигәнне аңлата, ягъни Аллаһның Тәүхиден тормышка ашырсыннар, Аңа гына гыйбәдәт кылсыннар һәм Аны белсеннәр өчен.

Димәк, «Кешеләрне һәм җеннәрне алар Миңа гыйбәдәт кылсыннар өчен яраттым» нәрсәне белдерә соң? Бу Тәүхидне тормышка ашырсыннар, Аллаһның берүзенә генә табынсыннар, Аллаһны белсеннәр дигәнне аңлата. Чөнки әгәр кол Аллаһны белсә, ул Аңа һичнәрсәне тиңдәш итмичә, Аңа гына гыйбәдәт кылачак. Бу бик мөһим сүзләр.

Ни өчен ширек барлыкка килә һәм кешеләр Аллаһтан башка берәүгә яки Аллаһ белән беррәттән кемгәдер гыйбәдәт кылалар? Моның сәбәбе Раббыларын тиешенчә белмәүдә. Әгәр кол Аллаһны белсә, ул Аңа гына гыйбадәт кыла һәм һичнәрсәне тиңдәш итми. Әгәр Аллаһ хакларын белмәсә, ул вакытта ширек кыла, Аллаһка гыйбәдәттә тиңдәш кыла, көферлек күрсәтә. Шуңа күрә кешенең Аллаһы Тәгалә турында гыйлеме күбрәк булган саен, Аллаһны күбрәк белгән саен, аның Аллаһка гыйбәдәте, Аллаһны бөекләве һәм Аннан куркуы, Аңа өмете һәм Аның әмерләрен тиешенчә үтәве арта бара.

Илчеләрнең الرُّسُلُ (әр-русүл) Аллаһка гыйбәдәтләре барлык кешеләрнекеннән дә камилрәк булган һәм барысыннан да күбрәк Аллаһтан курыкканнар. Ни өчен рәсүлләр башкаларга караганда Аллаһтан күбрәк курыкканнар һәм аларның гыйбадәт кылулары иң камил булган? Аларның Аллаһ хакында гыйлемнәре күп булганга күрә. Шуңа күрә Аллаһ болай әйтә:

إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ

«Хаклыкта, Аллаһның колларыннан, гыйлем ияләре генә куркалар».

Коръән, «Бар кылучы» сүрәсе, 35:28.

Ягъни Аллаһны күбрәк белгән саен, Аннан күбрәк куркалар һәм Аңа яхшырак гыйбәдәт кылалар. Ә Аллаһны барыннан да бигрәк расүлләр الرُّسُلُ (әр-русүл) беләләр, алардан соң — гыйлем ияләре العُلَمَاءُ (әл-гүләмә). Шуңа күрә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дип әйтә:

إِنِّي لَأَرْجُو أَنْ أَكُونَ أَخْشَاكُمْ لِلَّهِ ، وَأَعْلَمَكُمْ بِمَا أَتَّقِي

«Мин сезнең арагызда Аллаһтан иң куркучы һәм нәрсәдән сакланырга кирәклеген күбрәк белүче дип ышанам».

Хәдисне имам әл-Бохари (20) һәм Мөслим (1110) тапшырганнар. Шәех әл-Әлбәни хәдисне дөрес дип атаган. «Сахих әл-Җәмиг әс-сәгыйр» (1533) не карагыз.

Аллаһны белүнең мөһимлеген күрсәтүче нәрсәләрдән Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Мүгәз бнү Җәбәлне Йәмәнгә җибәрүе һәм мондый сүзләр әйтүе тора:

إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَهْلِ الكِتَابِ

«Хаклыкта син китап әһелләре халкы янына киләчәксең. Шуңа күрә беренче син аларны чакырачак нәрсә булып

أَنْ يُوَحِّدُواْ اللهَ تَعَالَى

торсын. Алар Аллаһның Тәүхиде буенча яшәсеннәр (ягъни бары тик Аллаһка гына гыйбадәт кылсыннар) өчен.

فَإِذَا عَرَفُواْ ذَلِكَ

Әгәр алар моны белсәләр,

فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ

ул вакытта, Аллаһның аларга тәүлегенә (көненә һәм төненә) биш намазны йөкләгәнен хәбәр ит».

Хәдисне әл-Бохари (7372) һәм Мөслим (19) тапшыра.

Игътибар итегез, монда Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Мүгәзгә: «Син китап әһелләре халкы янына киләчәксең», — ди, ягъни ул аны Йәмәнгә билгеле бер гыйлемнәре булган, китаплы халыкка җибәргән, ниндидер гади генә кешеләргә түгел. «Син чакырган беренче нәрсә — Аллаһның Тәүхиде булыр», ягъни алар бары тик Аллаһка гына гыйбадәт кылырга тиешләр. «Әгәр алар моны белсәләр…», игътибар итегез, Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Мүгәзгә аларны Аллаһның Тәүхиденә, бары тик Аллаһка гына гыйбадәт кылырга чакырырга кушкан, حَتَّى يَعْرِفُواْ اللهَ (хәттә йәгрифуЛлаһә) алар Аллаһны таныганчы һәм һичнәрсәне тиңдәш кылмыйча, Аңа гына гыйбадәт кыла башлаганчы.

Шуңа күрә мөселман кешесе Аллаһны танып, Аның иң матур исемнәре, иң югары сыйфатлары, Аның боерыклары һәм тыюлары, Аның кагыйдәләре (хөкемнәре) белән танышып, Аллаһның нәрсә яратканын, Аллаһның нәрсәгә нәфрәтләнгәнен белергә тиеш — болар барысы да «Аллаһны танып белү» مَعْرِفَةُ اللهِ (мәгрифәтү-Ллаһ).дигән төшенчәгә керә. Аллаһы Тәгаләне белгән кеше Аңа тиешле рәвештә гыйбәдәт кыла, ширекне һәм көферлекне кертмичә, Тәүхидне тормышка ашыра. Һәм өченче максатны үтә: сынауларны тиешенчә уза, ихлас күңелдән, Аллаһы Тәгалә хакына һәм Сөннәткә туры килүче гамәлләр кыла.

Бу өч максат менә шулай бәйләнгән: беренчесе — Аллаһны (Ул пакь һәм югары), без Аны белсен өчен, танып белү. Әгәр Аллаһны белсәң, моннан икенче максат килеп туа — Аңа тиешенчә гыйбадәт кылу, һәм өченчесе — Аллаһ (Ул пакь һәм югары) риза булган иң яхшы гамәлләр кылуда сынау узу. Бу — бары тик Аңа гына багышланган һәм Пәйгамбәребезенең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә туры килгән гамәлләр.

Кемдер кабердә биреләчәк: مَنْ رَبُّكَ «Кем синең Раббың?» соравын, бу — гомумән җиңел сорау дип әйтергә мөмкин. Сорау да гади һәм җавап та гади: «Раббым — Аллаһ». Ә моңа дөрес җавап шушы: кол, әгәр бу дөньяда ныклык күрсәтмәгән булса, анда, кабердә ныклык күрсәтә алмаячак һәм дөрес җавап бирә алмаячак. Әгәр бу дөньяда ул тотрыклы булмаган икән, кабердә сораштырганда да тотрыклы булмаячак һәм Раббысының Аллаһ икәнлеген аңлаган, белгән хәлдә дөрес җавап бирә алмаячак.

Әгәр кеше ничек ике фәрештә مُنْكَرٌ Мүнкәр һәм نَكِيرٌ Нәкир (дөрес хәдис күрсәтүенчә, әлеге фәрештәләрнең исемнәре مُنْكَرٌ Мүнкәр һәм نَكِيرٌ Нәкир) сорау алачагын һәм башка мөһим, бөек әйберләр, кабердә булачак вакыйгалар турында тирәнрәк уйланса, аларга төптәнрәк караса, шул вакытта ул Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) аны ныклы сүз белән тотрыкландыруын сорауга никадәр зур ихтыяҗы булуын белер, аңлар.

Күз алдыңа китер, кабердә син ятасың, шул фәрештәләр килер һәм күп кенә куркыныч һәм бөек хәлләр булыр. Шуңа күрә кешенең йөрәгендә бөтен нәрсә: аның бу дөньяда Аллаһка гыйбәдәт кылуы һәм кабердә нык торыр өчен, шундый коточкыч хәлдә бу җавапны бирер өчен, Аллаһ аның Раббысы икәнен белүе дә нык булырга тиеш. Аллаһы Тәгаләдән ныклы сүз белән ныгытуын сорарга кирәклеген аңлау һәм төшенү шуннан килеп чыга بِالقَوْلِ الثَّابِتِ (бил-каулис-сәәбит).

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) кабердә җавап биргәндә икеләнеп торган кешенең хәлен дә искә ала. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай ди:

فَيَأْتِيهِ مَلَكَانِ, فَيُجْلِسَانِهِ

«Янына ике фәрештә килеп, аны утыртачаклар».

فَيَقُولَانِ لَهُ : مَنْ رَبُّكَ؟

Алар аннан: «Кем синең Раббың?», — дип сорарлар.

هاه هاه ! لا أدري …

«Һәә-һәә, мин белмим», — дип җавап бирер.

Хәдисне имам Әхмәт (18534) тапшыра. Шәех әл-Әлбәни «Сахих әл-Дҗәмиг» (1676) китабында хәдиснең дөреслеген раслый.

Монда Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) шикләнүчеләр турында хәбәр итә һәм кабердә бу сорауга җавап бирү өчен ярдәм күрсәтелмәячәге турында әйтә. Ә кемгә ярдәм күрсәтеләчәк? Бу дөньяда нык булган, Раббысы кем икәнен белгән һәм Аллаһка гыйбәдәт кылган кеше. Ә бу дөньяда икеләнеп торган кеше анда да Аллаһы Тәгаләдән ярдәм تَوْفِيقٌ (тәүфыйк) ала алмаячак. Аллаһы Тәгалә аны ныклык бирмәячәк һәм ул гади булып күренгән сорауга җавап бирә алмаячак.

Монда Шәех ابْنُ عُثَيْمِين ибн Гүсәйминнең (Аллаһ аны ярлыкасын) бик яхшы сүзләре китерелә: «Бу «Һәә-һәә» сүзләре турында уйлан. Ни өчен кеше шулай әйтә? Гүяки ул белгән нәрсәсен исенә төшерергә тырыша. Әйтерсең лә ул белгән нәрсәсен оныткан, хәтереннән киткән һәм ул исенә төшерергә тели. Җавапны беләсең дип уйласаң да, хәтереңә төшерә алмасаң, кайгы да, хәсрәт тә, үкенү дә көчлерәк булыр. Ягъни кешегә җавапны белгән кебек тоела, ләкин аның белән җавап арасында киртә бар һәм ул җавап бирә алмый: «Һәә-һәә», — ди. Аннары ул: «Кешеләрнең нәрсәдер сөйләгәннәрен ишеттем дә, үзем дә шулай ук сөйләдем. (СүбехәнаЛлаһ! Ул да бу дөньяда шул сүзләрне сөйләгән, ләкин тел белән генә әйткән. Бу сүзләр йөрәктә дә, гамәлләрдә дә булмаган (куштырнакларда Шәех ибн Гүсәймин сүзләре, ә куштырнаклар эчендә җәяләргә алынганнары Шәех әбү Яхъя сүзләре) һәм ул анда: «Раббым – Аллаһ» дип тә, «динем – Ислам» дип тә, «Пәйгамбәрем — Мөхәммәд» дип тә әйтә алмый, чөнки дөньяда яшәгәндә ул шикләнүче һәм икеләнүче иде».

«әл-Акыйда әл-Уәситыя» 2/117 шәрхен кар.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу сорауга җавап биргәндә Ислам динендә, дөньяда тотрыклы булган кешене ныгытыр, аңа ярдәм итәр. Аллаһы Тәгалә бу хакта «Ибраһим» сүрәсендә болай ди:

يُثَبِّتُ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا بِالْقَوْلِ الثَّابِتِ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَيُضِلُّ اللَّهُ الظَّالِمِينَ

«Аллаһ иман китергәннәрне дөньяда һәм мәңгелек тормышта (ягъни кабердә) ныклы сүз белән ныгытыр һәм залимнәрне ялгыш юлда калдырыр».

Коръән, «Ибраһим» сүрәсе, 14:27

Шуңа охшаш хәл — Җәһәннәм сырты өстеннән Җәннәткә юнәлгән Сыйрат күпере аша үтү. Беркем дә кырыйда кала алмаячак, барысы да Сыйрат аша үтәргә тиеш булачак. Аның аша үтү кешеләрнең Сыйратта, ягъни Аллаһы Тәгалә билгеләгән юлда, дин юлында никадәр нык һәм сынмас булуларына карап булыр. Әгәр дә бу дөньяда кеше нык булса, туры шул юлдан барса, андагы Сыйрат аша да җиңел чыгачак. Ягъни бу дөньяда дин юлында кешенең күрсәткән ныклыгы, Мәңгелек тормышта булачак Сыйратны узганда аның тизлегендә чагылачак. Әгәр дә кеше Туры юлда, Ислам юлында, الصِّرَاط المُسْتَقِيم «әс-сыйрат әл-мүстәкыйм» дә нык торган булса, ул Кыямәт көнендәге Сыйратны узачак. Ә бу дөньяда Исламда нык булмаган кеше, Җәһәннәм сыртына салыначак Сыйратны уза алмаячак.

Кайберәүләр шикләнеп: «تَوْحِيدُ الأُلُوهِيَّةِ Тәүхид әл-үлүһия турында сөйләүнең нигә кирәге бар?» диләр. Нәрсә соң ул تَوْحِيدُ الأُلُوهِيَّةِ Тәүхид әл-үлүһия? Тәүхид өч төргә бүленә: تَوْحِيدُ الرُبُوبِيَّةِ Тәүхид әр-рубүбийә, الأُلُوهِيَّة әл-үлүһия, һәм الأُسْمَاء وَالصِّفَات әл-әсмә үәс-сыйфәт.

• Беренчесе — تَوْحِيدُ الرُبُوبِيَّةِ Тәүхид әр-рубүбийә, Аллаһның хакимлеге белән бәйләнгән бериләһлек, Аллаһ — бердәнбер Раббы, барлыкка китерүче икәнлеге.
• Икенчесе — تَوْحِيدُ الأُلُوهِيَّة Тәүхид әл-үлүһия, Аллаһ бердәнбер гыйбадәт кылырга лаеклы Зат икәнлеге.
• Һәм өченчесе — تَوْحِيدُ الأُسْمَاءِ وَالصِّفَاتِ Тәүхид әл-әсмә үәс-сыйфәт, Аллаһка (Ул пакь һәм бөек) гына хас булган илаһи исемнәр һәм сыйфатлар белән бәйләнгән бериләһлек.

Менә шулай итеп, кайберәүләр تَوْحِيدُ الأُلُوهِيَّةِ Тәүхид әл-үлүһия турында сөйләүгә ихтыяҗ юк, تَوْحِيدُ الرُبُوبِيَّةِ Тәүхид әр-рубүбийә, ягъни Аллаһ — Бердәнбер Раббыбыз икәнлеге турында гына сөйләү дә җитә диләр. Ә нигә تَوْحِيدُ الأُلُوهِيَّةِ Тәүхид әл-үлүһия, ягъни Аллаһка гына гыйбадәт кылу Тәүхиде турында сөйләп торырга? Алар нәрсәгә таянып шулай уйлый? Кабердә: «Кем синең Раббың?», — дип сораячаклар. Димәк, Аллаһы Тәгаләнең хакимлеген өйрәнергә кирәк: Аллаһ — Ул бердәнбер Раббы, Барлыкка Китерүче, Боеручы, Идарәче, Ризыкландыручы. Аллаһы Тәгалә генә гыйбадәт кылырга лаеклы дип әйтүнең нигә кирәге бар? Кабердә бу хакта сорамыйлар бит, «Раббың кем?» дип сорыйлар. Һәм «Кем مَعْبُودٌ Мәгбүүдең, ягъни кемгә гыйбадәт кылдың?» дип тә сорамыйлар. Кайбер кешеләр шулай ди, чөнки алар аңламый.

Моңа нинди җавап булыр? Эш шунда ки «Раббы» الرَّبُّ (әр-Рабб) һәм «Иләһ» الإِلَىٰهُ (әл-Иләһ) (иләһ, ягъни гыйбадәт кылына торган зат مَعْبُودٌ (мәгбүүд)) сүзләре, әгәр алар бергә, бер контекстта килсәләр, төрле мәгънәгә ия булалар, әгәр дә аерым искә алынсалар, әлеге сүзләрнең һәрберсе үз мәгънәсендә була. Мәсәлән, اللهُ رَبِّي وَإِلَىٰهِي «Аллаһ Раббии үә Иләһии» дигән сүзләр, «Ул — минем Раббым, Ул мине яратты, ризыкландырды, һәрнәрсә белән идарә итә. Һәм дә إِلَىٰهٌ минем Иләһем, مَعْبُودٌ минем Мәгбүүдем — мин гыйбадәт кыла торган Зат» дигәнне белдерә. Әгәр бу сүзләр бер контекстта булса, ул чакта аларның мәгънәләре төрле була: رَبٌّ «Рабб» сүзе галәмнәрне бар кылу, идарә итү, ризыкландыруны күрсәтә, ә إِلَىٰهٌ «Иләһ» сүзе гыйбадәтне аңлата, Ул مَعْبُودٌ Мәгбүүд — гыйбадәт кылына торган Зат икәнлеген белдерә.

Ә менә бу сүзләр аерым-аерым кулланылса, димәк, аларның һәркайсы икенчесенең мәгънәсен күрсәтә, ике мәгънәне дә үз эченә ала. Ягъни الرَّبُّ «Әр-Рабб» — ул الخَالِقُ Әл-Халикъ, المُدَبِّرُ Әл-Мүдаббир, ягъни Бар Кылучы, Идарә Итүче. الإِلَىٰهُ «Әл-Иләһ» — бу مَأْلُوهٌ Мәэлүһ, مَعْبُودٌ Мәгбүүд, ягъни гыйбадәт кылына торган Зат. Әгәр رَبٌّ «Рабб» إِلَىٰهٌ «Иләһ» сүзеннән аерым кулланылган булса, яисә إِلَىٰهٌ «Иләһ» сүзе رَبٌّ «Рабб» сүзеннән аерым килгән булса, ул чакта аларның мәгънәләре бертөрле була, алар үз эченә икесенең дә мәгънәсен алалар.

رَبٌّ «Рабб» сүзенең إِلَىٰهٌ «Иләһ» (гыйбадәт кылына торган Зат, مَعْبُودٌ Мәгбүүд) мәгънәсендә килүенә дәлил булып Аллаһның (Ул пакь һәм югары) «Йосыф» сүрәсендәге бу сүзләре тора:

يَا صَاحِبَيِ السِّجْنِ أَأَرْبَابٌ مُّتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ

«Әй, зиндандагы ике иптәшем! Күпсанлы, төрле «әрбәәб» аллалар яхшыракмы, әллә бар нәрсәне Җиңүче, бар нәрсәне Буйсындыручы Аллаһмы?».

Коръән, «Йосыф» сүрәсе, 12:39

Монда «әрбәәб» сүзе барлыкка китерүчеләрне аңлатмый, ә табына торган аллаларны күздә тота. Ягъни Йосыф, төрмәдәге иптәшләренә мөрәҗәгать итеп, болай ди: «төрле иләһләргә табыну яхшыракмы, әллә бар нәрсәне Җиңүче, бар нәрсәне Буйсындыручы Аллаһкамы? Монда رَبٌّ «Рабб» сүзенең إِلَىٰهٌ «Иләһ» мәгънәсендә булуына дәлил, чөнки ул аларга гыйбадәт кылу турында сөйли.

«Тәүбә» сүрәсендә дә болай диелә:

اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ الله

«Алар үзләренең руханиларын һәм монахларын үзләренә Аллаһтан башка раббылар итеп итеп алганнар».

Коръән, «Тәүбә» сүрәсе, 9:31

«Раббылар» сүзе монда нинди мәгънәдә кулланыла? Алар бит үзләрен руханилар һәм монахлар юктан бар кылган дип уйламаганнар. Юк, әлбәттә. Гыйбадәт кылу объектлары, аллалар мәгънәсендә. Һәм бу раслауның дәлиле булып элек насара (христиан) булган һәм ул вакытта гына Ислам динен кабул иткән عَدِيُّ بْنُ حَاتِمٍ Гәди бнү Хәтим хәдисе тора. Ул Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бу сүзләрне укыганын ишеткән:

اتَّخَذُوا أَحْبَارَهُمْ وَرُهْبَانَهُمْ أَرْبَابًا مِّن دُونِ الله

«Алар руханиларны һәм монахларны Аллаһтан башка раббылары итеп итеп алганнар».

Һәм ул: «Без бит аларга табынмыйбыз», — дип әйтә. Ягъни ул «раббылар» сүзе астында «табыну объектлары» күздә тотылганын аңлаган. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дигән:

«Алар хәләлне хәрам дип, яки киресенчә, хәрамны хәләл дип игълан итмиләрме һәм сез дә алар артыннан иярәсез түгелме? Бу аларга табыну була да инде».

Бу хәдисне әт-Тирмизи (3095), Әл-Бәйһәкый (10/116), әт-Тәбәрани «әл-Кәбир» дә (17/92) һ. б. имамнар китерә. Бу хәдиснең дөреслеген әт-Тирмизи, Әбү Мүзәффар әс-Сәмгәни, Ибн Тәймия, әл-Әлүси, әл-Әлбәни, Гәбдүл-Кадыйр Әл-арнаут һ. б. имамнар раслый. карагыз: «Тәхридҗ әхәдис әл-Кәшшәф» (2/66), «Тәфсир әс-Сәмгәни» (2/303), «Мәдҗмүгүл-фәтәүә» (7/67), «Рух әл-мәгәни» (5/365), «Гүмдәтү-ттәфсир» (2/160), «әс-Силсилә әс-сахихә» (3293), «тахридж фәтх әл-Мәҗит» (464), «Тәхридҗ әхәдис мүндәкадә фи Китәб әт-тәүхид» (91-94).

Ягъни сахәбәләр سَلَفٌ (сәләф), «раббылар» сүзе астында (ягъни аяттә أَرْبَابًا (әрбәәбән) сүзе астында) إِلَىٰهٌ «Иләһ» (آلِهَةٌ «Әәлиһә») «табыну объекты» күздә тотылганын аңлаганнар.

Тагын бер дәлил.

وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَن تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا

«Һәм Ул сезгә фәрештәләрне һәм пәйгамбәрләрне раббылар итеп алырга кушмады».

Коръән, «Гыймран гаиләсе» сүрәсе, 3:80

Ягъни гыйбадәт кылу объектлары مَعْبُودٌ (мәгбүүд) итеп.

Аллаһы Тәгалә — ул الرَّبُّ Раббы һәм الرَّب Раббы — الله Аллаһ. Шуңа күрә кабердә синнән: «Кем синең Раббың مَنْ رَبُّك (мән Раббүк)?» — дип сораганда, «Сине бар кылучы кем?» дигән мәгънәдә түгел, ә «Син үзеңнең Раббың дип танып, гыйбадәт кылган Зат кем?» мәгънәсендә, ягъни إِلَهكَ الَّذِي تَعْبُدُهُ «Кем ул син гыйбадәт кыла торган алла?».

Бу «Кем синең Раббың?» дигән беренче сорауга җавап.

Сообщение Һәркем өчен кирәкле сораулар. Кем синең Раббың? появились сначала на Ислам .

Әй Аллаһның коллары! Мөэминнәр үзләренең Раббысына омтылган һәм Аңа гыйбәдәттә тырышкан Рамазан ае — Аллаһка (Ул пакь һәм югары) итагать итү һәм гыйбадәт кылу ае узды. Ләкин, Әй Аллаһның коллары, һәр мөселман белергә тиеш: Аллаһка (Ул пакь һәм югары) гыйбадәт кылу, игелек кылуда бер-берсе белән ярышу, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) ризалыгына ирешү Рамазан белән тәмамланмый. Аллаһка гыйбадәт кылу ниндидер айга яки ниндидер көннәргә бәйле түгел һәм алар белән генә чикләнми. Рамазан ае тәмамланса да, бу Аллаһка (Ул пакь һәм югары) гыйбадәт кылу шулай ук тәмамланган дигәнне аңлатмый. Изге гамәлләр, әй Аллаһның коллары, бетми. Мөэмин кешедән, мөселман кешедән, Аллаһы Тәгаләнең илчеләре аны тынычландырганчыга кадәр, Аңа гыйбадәт кылуны дәвам иттерү таләп ителә. Шуңа күрә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَ

«Әй мөэминнәр, Аллаһтан чын курку белән куркыгыз һәм (Аллаһка (Ул пакь һәм югары)) итагәтьле булган хәлдә генә (мөселманнар булып) үлегез!».

Коръән, «Әли Гыймран» сүрәсе, 3:102

Ягъни үлем килгән чакта, син Аллаһка (Ул пакь һәм югары) буйсынган хәлеңдә (мүслим) булыр өчен үзеңнең Раббыңа хезмәт итүдә тырышлык куярга һәм ахырга кадәр, үлгәнче, изге гамәлләр кылырга ашыгырга тиешсең. Кайсыгыз да булса үзенең кайчан үләчәген беләме? Беркем белми. Димәк, син һәрвакыт әзер булырга, һәрвакыт Аллаһка (Ул пакь һәм югары) буйсынырга тиешсең, һәм, әгәр көтмәгәндә үлем килсә, бу мизгелдә син Аллаһка (Ул пакь һәм югары) буйсынган (мөслим хәлендә) буласың. Һәм шулай һәрвакыт, гомер буе. Әй Аллаһның коллары, шундый кешеләр бар, Аллаһ безне алардан кылмасын, алар, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) теләгәнчә, Рамазан аенда тырышып гыйбадәт кылдылар, ә Рамазан ае тәмамлангач, аларның гыйбадәт кылуда, изге гамәлләрдә ялкаулык күрсәтүләрен күрдек, гыйбадәт кылуның күп төрләрендә кимчелекләргә юл куя башладылар. Әйтерсең лә бу гамәлләр алардан Рамазан аенда гына таләп ителә.

Борынгы заманнарда безнең тәкъва элгәре бер кешедән (сәләф) Рамазан аенда гына гыйбадәт кылырга тырышучы кешеләр турында сораганнар. Ул: «بئس القوم لا يعرفون الله إلا في رمضان» — «Аллаһны Рамазан аенда гына белүче кешеләр нинди начар!», — дип әйтә. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) безне «рамазанчылар» (рамаднийин) итмәсен, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) кешеләре (раббанийин) — һәрвакыт Аңа гыйбадәт кылучылар итсен иде. Аллаһы Тәгалә — Рамазан аеның гына түгел, Шәүвәл, Зөлкагдә, Зөлхиҗҗәнең һәм елның барлык айларының Раббысы. Рамазан аенда тырышлык күрсәткән кебек, Аллаһы Тәгалә сине вафат иткәнчегә кадәр гомерең буе Аллаһтан куркуыңны сакла. Әгәр дә син үз динеңдә ныклык (истикама) сакласаң, ул чагында сине иң гүзәл җимешләр, алар турында син хәтта уйлый да алмаслык, иң гүзәл нәтиҗә көтә. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) ныклы кешеләр турында болай ди:

إِنَّ الَّذِينَ قَالُوا رَبُّنَا اللَّهُ ثُمَّ اسْتَقَامُوا تَتَنَزَّلُ عَلَيْهِمُ الْمَلَائِكَةُ أَلَّا تَخَافُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَبْشِرُوا بِالْجَنَّةِ الَّتِي كُنتُمْ تُوعَدُونَ * نَحْنُ أَوْلِيَاؤُكُمْ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَشْتَهِي أَنفُسُكُمْ وَلَكُمْ فِيهَا مَا تَدَّعُونَ * نُزُلًا مِّنْ غَفُورٍ رَّحِيمٍ

«Безнең Раббыбыз — Аллаһ» диючеләр исә (ягъни иман китерүчеләр) бу юлда (ахырга кадәр) нык тордылар. Алар үлгәч (бу коточкыч мизгелдә тынычлану сүзләре белән, бөтен җирдәге барлык нәрсәдән син аерылганда, моннан мәңгегә киткәндә), «Курыкмагыз, кайгырмагыз һәм сезгә вәгъдә ителгән Җәннәткә шатланыгыз. Без — дөньяда да, мәңгелек тормышта да сезнең ярдәмчеләрегез. Анда (Җәннәттә) күңелләрегез теләгән һәм сез сораган барлык нәрсәләр, гөнаһларны Ярлыкаучы, Рәхмәт Итүчедән (Аллаһтан) ризык буларак, бардыр» [дигән сүзләр белән] фәрештәләр иңәләр».

Коръән, «Аңлатылды» сүрәсе, 41:30-32

Бу татлы җимешләр, әй Аллаһның коллары, иман китергән һәм шундый итагатьтә ахыргача торган кеше өчен. Аллаһы Тәгаләдән Аның иң гүзәл Исемнәре һәм бөек Сыйфатлары аша безгә хәерле азак, яхшы үлем бирүен, шул мизгелдә без Аңа буйсынучылардан (мөслим) булуыбызны сорыйбыз.

Әй Аллаһның коллары! Рамазан аенда безгә билгеле булган иң мөһим гыйбадәт — ул ураза. Рамазан ае тәмамланды. Бу ураза гыйбадәте тәмамланды дигәнне аңлатамы? Юк, әй Аллаһның коллары, ураза бетмәде! Ураза мөэминнәр өчен Рамазаннан соң да дәвам итә. Мәҗбүри ураза (әс-саум ль-үәдҗиб, әс-саум ль-фәрд) тәмамланды. Барлык мөэминнәр өчен дә Рамазан аендагы уразадан башка мәҗбүри ураза юк. Ул Рамазанда гына. Ләкин, Аллаһы Тәгаләнең рәхмәте, өстәмә уразалар (нәүәфил) кала! Ә бу өстәмә уразаларның иң мөһиме, әй Аллаһның коллары — Шәүвәл аеның алты көн уразасы. Һәм дә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) «Мөслим Сәхихе» (1164) ндә Әбү Әййүб әл-Әнсаридан (Аллаһ аннан разый булсын) китерелгән хәдистә моңа күрсәткән:

مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أتْبَعَهُ سِتّاً مِنْ شَوَّالٍ، كَانَ كَصِيَامِ الدَّهْرِ

«Кем Рамазан аенда ураза тотып, аннан соң Шәүвәлнең алты көне дәвамында (өстәп ураза тотса), бу гомер буе (бөтен вакыт дәвамында) ураза тотуга тиң булачак».

СүбехәнәЛлаһ! Шәүвәлнең бу алты көне — алардан күпме отыш, күпме файда! Алардан күпме табыш алабыз!

Беләсезме, беренче табыш нинди, әй Аллаһның коллары? Беренче файда: Шәүвәл аендагы бу алты көн ураза — Рамазан аенда безгә ураза тотырга рөхсәт иткән өчен Аллаһка (Ул пакь һәм югары) рәхмәт белдерү (шүкр). Аллаһы Тәгаләнең ниндидер рәхмәте һәм бүләге өчен рәхмәт белдерү нәрсәдән гыйбарәт соң? Сүз белән генәме? Юк! Рәхмәт синең Аллаһка (Ул пакь һәм югары) үзеңнең буйсынуыңны күрсәтүеңдә һәм Аның ризалыгы өчен ниндидер гамәлләр кылуыңда. Менә шулай, Аллаһы Тәгалә безгә Рамазан аенда уразада булырга рөхсәт итте һәм шушы изге гамәлебез өчен рәхмәт йөзеннән Шәүвәль аенда алты көн ураза тотабыз. Димәк, моннан беренче файда шунда ки, шуның белән без Аллаһка (Ул пакь һәм югары), Аның ярдәме һәм һидәяте өчен рәхмәтебезне белдерәбез.

Шәүвәл аенда алты көн ураза тотуның икенче файдасы, әй Аллаһның коллары, Шәүвәл аенда ураза тоту — ул, намаздан соң без Сөннәт (рәүәтиб, нәүәфил) укыган кебек, мәҗбүридән (фард) соң килүче өстәмә гыйбадәт (нәфилә). Ни өчен? Чөнки фарызлардан соңгы өстәмә намазларның (рәүәтиб, нәүәфил) максаты, бурычы — фарызда булган җитешсезлекләрне төзәтү. Фарыз кылганда, ниндидер кимчелекләр яки уйларың булды, уйлар белән базарга яки кибеткә чыгып киттең. Шуннан соң Сөннәт укыганда, син җитешсезлекләрне төзәтәсең. Шулай ук Рамазан ае да: син бу айда ураза тоттың. Әйт: ураза тотканда кимчелекләрең, салкын карауларың, җитешсезлекләрең булмадымыни? Булды, әлбәттә. Менә шул алты көн сиңа мәҗбүри ураза вакытында булган җитешсезлекләрне төзәтергә, тулыландырырга ярдәм итә.

Шәүвәль аенда алты көн ураза тотудан тагын бер файда. Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) хәдисендә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай ди:

«Кем Рамазан ае уразасын тотып бетереп, аннан соң алты көн ураза тотса, бөтен вакытны (сыйәмү д-дахр) ураза тоткан кебек булыр».

Гомере буе ураза тоткан кебек. Ни өчен?

الحسنةُ بعشرِ أمثالِها

Чөнки Аллаһы Тәгалә бер изге гамәлең өчен унны бирә, ягъни синең бер изге гамәлеңне ким дигәндә ун итеп яза. Аллаһның рәхмәте! Әгәр син Рамазан ае буе ураза тотсаң, димәк, син ун ай ураза тоткансың. Ел буе булсын өчен ике ай гына җитми. Менә шулай, Шәүвәлның бу алты көне алтмыш кебек (алтыны унга тапкырлагач), бу ике ай кебек була. Димәк, син ел буе ураза тоттың. Әгәр дә син елдан-ел шулай эшлисең икән (башта Рамазан, аннары алты көн Шәүвәл), син гомер буе ураза тоткансың булып чыга. Менә шундый бүләк, Аллаһның рәхмәте!

Һәм, ниһаять, әй Аллаһның коллары. Мин сезгә игътибар итәргә кирәк булган тагын бер нәрсәне әйтәм. Шәүвәлнең бу алты көне, әгәр кеше аны үтәсә, ул күрсәтмә (дәлил) булып тора, бу Аллаһның синнән Рамазан аен кабул итүен күрсәтә. Ни өчен? Барыгыз да билгеле булсын (берәр төрле гыйбадәтең кабул ителгәнме-юкмы икәнлеген беләсең килсә, бу билгене бел): әгәр син гыйбадәт кылганнан соң яңа гыйбадәт кыласың икән, әгәр шушы изге гамәлдән соң син изге гамәл кыласың икән, бу — синнән кабул ителгәнлекнең билгесе. Әгәр Рамазан аенда ураза тотканнан соң син Аллаһ (Ул пакь һәм югары) ризалыгы өчен алты көн ураза тотасың икән, бу — Аллаһның (Ул пакь һәм югары) Рамазан аенда тоткан уразаның кабул булуына бер билге. Әгәр дә кеше хәерле гамәлдән соң яхшырак булып киткән икән, димәк, Аллаһы Тәгалә бу гамәлне аңардан кабул иткән. Әгәр дә шулай ук калган яки начаррак булган икән, димәк, аңардан кабул ителмәгән. Әгәр син Рамазан аена кадәр ниндидер гөнаһлар кылган булсаң, динеңдә кимчелекләр булган икән, ә Рамазан аеннан соң төзәлгәнсең, бу кимчелекләрне бетергәнсең, тәүбә иткәнсең икән, шуны бел: Бу — Аллаһ синнән гыйбадәтеңне кабул иткән дигән сүз, шатлан һәм шуның өчен Аллаһка (Ул пакь һәм югары) шөкер ит.

Кемдер болай дип әйтер: «Ә Рамазан аена кадәр үк, мәшәАллаһ, бик зур гыйбадәт дәрәҗәсендә булган кешеләр белән ничек?». Рамазаннан соң алар тагын да яхшырак булырга тиеш. Бу — Аллаһы Тәгаләнең ошбу мөбарәк айда алардан бу гыйбадәтне кабул итүенең билгесе.

Без Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) безнең барыбыздан да уразаларыбызны, укыган намазларыбызны кабул кылуын сорыйбыз. Аллаһы Тәгалә безгә барлык изге гамәлләрне кылырга ярдәм итсә иде, Ул безне бөтен яманлыктан, һәртөрле начар юлдан читләштерсә иде.

اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيد، وبَارِكْ عَلَى مُحَمَّدٍ وَعَلَى آل مُحَمَّدٍ كَمَا بَارَكْتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَعَلَى آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّكَ حَمِيدٌ مَجِيد.

اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لَنَا دِينَنَا الّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِنَا، وَأَصْلِحْ لَنَا دُنْيَانَا الّتِي فِيهَا مَعَاشُنَا، وَأَصْلِحْ لَنَا آخِرَتَنَا الّتِي فِيهَا مَعَادُنَا، وَاجْعَلْ الحَيَاةَ زِيَادةً لَنَا فِي كُلِّ خَيْرٍ، وَاجْعَلْ المَوْتَ رَاحَةً لَنَا مِنْ كُلِّ شَرٍّ

رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

وآخر دعوانا أن الحمدلله رب العالمين

Сообщение Рамазан колы булма. Шәүвәл аенда алты көн ураза появились сначала на Ислам .

Әй Аллаһның мөэмин коллары, безнең Раббыбыз Үзенең Китабында болай ди:

قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

«(Әй Мөхәммәд) кешеләргә бу сүзләрне әйт: «Әй, үз-үзләренә каршы гөнаһ кылып чикләрне узучы, минем колларым, Аллаһның рәхмәтеннән өметегез өзелмәсен. Хаклыкта, Аллаһ барлык гөнаһларны да гафу итә. Хаклыкта, Ул — Ярлыкаучы Һәм Рәхимле».

Коръән, «Халык Төркеме» сүрәсе, 39:53

Бу аятьтә, әй Аллаһның коллары, Аллаһның (Ул пакь һәм югары) рәхмәтенең киңлегенә, Аның мәрхәмәтенә, Аның рәхимлегенә дәлилләр бар. Бу аятьтә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) чикләрне үтеп киткән гөнаһлы кешеләргә мөрәҗәгать итә, алар, бәлки, иң зур, пычрак һәм җирәнгеч гөнаһлар кылганнардыр: ширек кылу, шул исәптән көферлек һәм зур гөнаһларны да. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Үзенең бәндәләренә гөнаһларын калдырсыннар, тәүбә итсеннәр, гөнаһларны Ярлыкаучыдан гафу сорасыннар өчен мөрәҗәгать итә, Аллаһ кына бит барлык гөнаһларны да гафу итүче. Бу гөнаһ никадәр генә бөек булмасын, Аллаһы Тәгалә кичерми торган гөнаһ юк, әмма кеше Аңа ихластан гафу сорап тәүбә итәргә (истигъфар), Аңа буйсынган хәлдә кайтырга тиеш.

Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) хезмәтчесе Әнәс ибн Мәликтән (Аллаһ аннан разый булсын) хәдис тапшырыла, ул анда болай ди: «Мин Аллаһның Илчесеннән (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) мондый сүзләр ишеттем:

قَالَ اللهُ تبارك و تَعَالَى: “يَا ابْنَ آَدَمَ إِنَّكَ مَا دَعَوْتَنِيْ وَرَجَوْتَنِيْ غَفَرْتُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ فيك وَلا أُبَالِيْ، يَا ابْنَ آَدَمَ لَو بَلَغَتْ ذُنُوْبُكَ عَنَانَ السَّمَاءِ ثُمَّ اسْتَغْفَرْتَنِيْ غَفَرْتُ لَكَ و لا أبالي، يَا ابْنَ آَدَمَ إِنَّكَ لَوْ أَتَيْتَنِيْ بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطَايَا ثُمَّ لقِيْتَنِيْ لاَ تُشْرِكُ بِيْ شَيْئَاً لأَتَيْتُكَ بِقُرَابِهَا مَغفِرَةً

«Аллаһы Тәгалә әйтте: «Әй Адәм баласы, әгәр син Миңа ялварсаң һәм Миңа өметеңне багласаң, синдә нәрсә булуына карамастан, Мин сине кичерәчәкмен. Бу минем өчен катлаулы түгел. Әй Адәм баласы, гөнаһларың күккә кадәр барып җитсә дә, Миннән гафу үтенсәң (истигъфар), Мин сине гафу итәрмен. Әй Адәм баласы, әгәр син Минем янга бөтен җирне капларлык гөнаһлар белән килсәң, аннан Миңа бернәрсәне дә тиңдәш итмичә Мине каршы алсаң, Мин сиңа бөтен җирне капларлык гафу бирермен»».

Тирмизи (3540) һәм Әхмәт (13493) тапшырды

Аллаһу Әкбәр! Аллаһ (Ул пакь һәм югары) безгә Коръәндә истигъфар кылырга әмер итә:

وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ

«Аллаһтан гафу сорагыз, хаклыкта, Аллаһ — Ярлыкаучы, Рәхимле».

Коръән, «Бөркәнүче» сүрәсе, 73:20

وَاسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ

«Һәм Раббыгыздан гафу сорагыз, аннары Аңа буйсынган хәлдә кайтыгыз».

Коръән, «Һуд» сүрәсе, 11:90

Аллаһ (Ул пакь һәм югары), әгәр кеше Аның гафу итүен үтенсә, һичшиксез, аны гафу итәчәге турында әйтә:

وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَّحِيمًا

«Кем дә кем ниндидер явызлык кылса яки үз җанын гөнаһ белән җәберләсә, аннары Аллаһтан гафу үтенсә, ул Аллаһны Ярлыкаучы, Рәхимле итеп табар».

Коръән, «Хатыннар» сүрәсе, 4:110

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) истигъфар кылучыларны мактап болай әйтә:

وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ

«Таң алдыннан Аллаһтан гафу үтенүчеләр дә».

Коръән, «Әли Гыймран» сүрәсе, 3:17

Без сәхәргә торган вакытта Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) ярлыкауны сораучыларны Аллаһ (Ул пакь һәм югары) мактап болай ди:

وَبِالْأَسْحَارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ

«Таң алдыннан да алар гафу үтенәләр».

Коръән, «Таратучы» сүрәсе, 51:17

«Әл-истигъфар» — Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтенү (мәгъфира) дигәнне аңлата. Бу — Аллаһы Тәгаләнең сине гөнаһтан коткаруы, ягъни җәза бирмәве һәм начар нәтиҗәләре булмау гына түгел, сине хурлыктан да саклавы. Син «ӘстагъфируЛлаһ» («Мин Аллаһтан гафу сорыйм») дисең икән, бу «мин бу гөнаһтан миңа бернинди дә явызлык чыкмавын, Аллаһ мине каплавын һәм минем өчен хурлык булмавын үтенәм» дигәнне аңлата.

«Әл-истигъфар» — диндә зур урын алып торучы бөек гыйбадәт. Бу яхшылыкка ирешү, бәрәкәт килү һәм Аллаһның (Ул пакь һәм югары) рәхмәте иңүнең төп сәбәбе. Бу — кешенең иң түбән халәтеннән иң югары дәрәҗәгә күтәрә торган төп әйбер, һәм дә аның ярдәмендә ялгышлар кичерелә, хаталар гафу үтенә, гөнаһлар юыла, кешенең дәрәҗәсе күтәрелә һәм Аллаһ (Ул пакь һәм югары) каршында аның дәрәҗәсе арта.

Әй Аллаһның коллары, без сезнең белән Рамазан аенда яшәвебезне дәвам итәбез, ошбу айның Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтенү белән аерым бәйләнеше бар. Ягъни бу ай гөнаһлардан кичерү алуда, гөнаһларны бетерүдә аерым әһәмияткә ия.

Бәхетле кеше — бу айда көннәрен һәм төннәрен Аллаһка (Ул пакь һәм югары) буйсынып үткәргән, Аның ризалыгын һәм кичерүен алырга теләгән кеше. Һәм андый кеше гафу да ителә. Киресенчә, бәхетсез һәм мәхрүм кеше — ул Рамазан аенда яшәп, гөнаһларын ташламыйча, җирәнгеч хәлдә, явызлык эшләп, шул ук вакытта Аллаһыдан гафу үтенмәгән, тәүбә итәргә омтылмаган һәм гафу ителмичә калган кеше.

Әбү Һүрайрадан (Аллаһ аннан разый булсын) хәдис тапшырыла, анда Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай әйтә:

أَتَانِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَمُ فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ مَنْ أَدْرَكَ أَحَد أَبَوَيه فَمَاتَ فَدَخَلَ النَّارَ، فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ فَقُلْ: آمِينَ. فَقُلْتُ: آمِينَ. فَقَالَ: يَا مُحَمَّدُ مَنْ أَدْرَكَ شَهْرَ رَمَضَانَ فَمَاتَ فَلَمْ يُغْفَرْ لَهُ فَأُدْخِلَ النَّارَ، فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ قُلْ: آمِينَ. فَقُلْتُ: آمِينَ. قَالَ وَمَنْ ذُكِرْتَ عِنْدَهُ فَلَمْ يُصَلِّ عَلَيْكَ فَمَاتَ فَدَخَلَ النَّارَ، فَأَبْعَدَهُ اللَّهُ فَقُلْ: آمِينَ. فَقُلْتُ: آمِينَ

«Минем янга Җәбраил (аңа сәлам булсын) килде дә әйтте: «Әй Мөхәммәд, кем ата-анасының берсен очраткан һәм үлгән, аннары Җәһәннәмгә кергән (ягъни ата-анасы турында кайгыртып Җәннәткә керә алмаган) икән, Аллаһы Тәгалә аны рәхим-шәфкатеннән ераклаштырсын. «Әмин» дип әйт. Һәм мин: «Әмин», — дидем. Шуннан соң Җәбраил әйтте: «Әй Мөхәммәд, Кем Рамазан аена иреште, аннары Аллаһтан гафу алмыйча үлде икән, Аллаһ аны рәхим-шәфкатеннән ераклаштырсын. «Әмин» дип әйт. Һәм мин: «Әмин», — дидем. Шуннан соң Җәбраил әйтте: «Әй Мөхәммәд, әгәр кемдер алдында син телгә алынсаң, ул сиңа шулвакыт «саләт» сорамаса («Аллаһүммә салли үә сәллим галә расулиЛләһ»), аннан үлеп Җәһәннәмгә керсә, Аллаһы Тәгалә аны рәхим-шәфкатеннән ераклаштырсын. «Әмин» дип әйт. Һәм мин: «Әмин», — дидем.

Сахих әт-Таргыйб (1679)

Әй Аллаһның коллары, шуңа күрә мөэмин кешегә бу мөбарәк айдан, аның рәхмәтеннән, мөмкинлегеннән файдаланырга кирәк. Бу ай дәвамында истигъфарда бул, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) бик күп гафу сора.

Әй Аллаһның коллары, шуны белегез: истигъфар шулкадәр бөек гыйбадәт ки, ул бу һәм мәңгелек дөньяда күпсанлы һәм зур файда бирә. Бу дөньяга килгәндә исә, Аллаһы Тәгалә Коръәндә истигъфардан чыккан кайбер дөньяви файдалар турында сөйли: Нух (аңа сәлам булсын) үз халкына мондый сүзләр әйткән:

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ❁ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا ❁ وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا

«Һәм мин (Нух) әйттем: «Раббыгыздан гафу сорагыз, хаклыкта, Ул — Ярлыкаучы. Шул чагында Ул сезгә күктән су иңдерер, көчле яңгырлар яудырыр, мал-мөлкәт һәм балалар бирер, сезнең өчен бакчалар булдырыр һәм бу бакчаларда елгалар ясар».

Коръән, «Нух» сүрәсе, 71:10-12

СүбехәнәЛлаһ, карагыз әле, истигъфарның бу тормышта күпме җимеше бар!

Бервакыт Хәсән әл-Басри (Аллаһ аны ярлыкасын) янына бер кеше килеп: «Корылык! Мин нишләргә дә белмим! Корылык! Мин аптырашта!», — ди. Хәсән әл-Басри: «Аллаһтан гафу сора», — дип әйтә. Янына икенче бер кеше килә дә: «Нишләргә дә белмим, ярлылык мине җиңде», — ди. Хәсән әл-Басри: «Аллаһтан гафу сора», — дип җавап бирә. Шуннан соң өченче кеше килә һәм: «Минем балаларым юк, нишлим? Мин балалар телим», — ди. Хәсән әл-Басри: «Аллаһтан гафу сора», — дип җавап бирә. Шуннан дүртенче кеше килеп: «Минем бакчамда агачлар кибә. Миңа нишләргә?», — ди. Ул: «Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу сора (истигъфар кыл)», — дип әйтә. Хәсән әл-Басридан: «Ни өчен бу дүрт кешегә дә Аллаһтан гафу сора дип әйттең?», — дип сорыйлар. Хәсән әл-Басри: «Мин Аллаһның (Ул пакь һәм югары) сүзләренә бернәрсә дә өстәмәдем», — дип җавап биргән:

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ❁ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا ❁ وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَالٍ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّاتٍ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَارًا

«Һәм мин (Нух) әйттем: «Раббыгыздан гафу сорагыз, хаклыкта, Ул — Ярлыкаучы. Шул чагында Ул сезгә күктән су иңдерер, көчле яңгырлар яудырыр, мал-мөлкәт һәм балалар бирер, сезнең өчен бакчалар булдырыр һәм бу бакчаларда елгалар ясар».

Коръән, «Нух» сүрәсе, 71:10-12

Истигъфар кылыгыз! Аның каршында тәүбә кылыгыз һәм буйсынып кире Аңа кайтыгыз. Шул чагында ул сезгә яңгыр яудырыр, корылыктан коткарыр, күктәге рәхмәтләрне иңдерер. Ул сезнең өчен җирдән рәхмәтләр чыгарыр, сезнең өчен иген уңдырыр, хайваннарыгызның җиленен сөт белән тутырыр. Ул сезгә мал-мөлкәт бирер, байлыгыгызны, малларыгызны арттырыр, сезгә балалар, яхшы нәсел бирер. Менә болар — истигъфарның бу тормыштагы җимешләре.

Бервакыт, Гомәр ибн әл-Хәттаб заманында, ачлык, корылык елы була. Гомәр ибн әл-Хәттаб, кешеләр белән бергә яңгыр сорау намазын укырга китә. Анда ул Аллаһтан гафу үтенүдән (истигъфар кылудан) башка бернәрсә дә эшләми. Кешеләр «Ни өчен истигъфар гына соң?» дип сорыйлар. Шуннан соң Гомәр ибн әл-Хәттаб үзенең мондый мәшһүр сүзләрен әйтә:

لَقَدْ سَأَلْتُ اللهَ جَلّ وَعَلَا بِمَجَادِيحِ السَّمَاء الَّتِي يُسْتَنْزَلُ بِهَا المَطَر

«Мин яңгыр иңдерә торган яктырткыч аркылы Аллаһка мөрәҗәгать иттем».

Аннары «Нух» сүрәсендәге бу аятьне укый. Гомәр (Аллаһ аннан разый булсын) нәрсәне күздә тоткан? Җәһилият заманында мөшрикләр йолдызлар һәм яктырткычлар яңгыр иңүнең сәбәбе дип уйлаганнар, шуңа күрә «йолдыз чыкса, яңгыр була» дип, өметләрен йолдызлар белән бәйләгәннәр. Ислам дине килә дә, йолдызларның катнашы булмавын, Аллаһы Тәгалә сезгә яңгыр яудырачагын күрсәтеп, бераллалыкны урнаштыра. Шуңа күрә, «шул яктырткыч аркылы» дип әйтеп, Гомәр Аллаһы Тәгалә билгеләгән сәбәпләрне күздә тоткан, ә ул — истигъфар Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтенү. Шул сәбәпле яңгыр ява. Аннары ул шушы аятьне укый:

فَقُلْتُ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ إِنَّهُ كَانَ غَفَّارًا ❁ يُرْسِلِ السَّمَاءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًا ❁

«Һәм мин (Нух) әйттем: «Раббыгыздан гафу сорагыз, хаклыкта, Ул — Ярлыкаучы. Шул чагында Ул сезгә күктән мул итеп су иңдерер».

Коръән, «Нух» сүрәсе, 71:10-11

Менә истигъфарның бу дөньяда бирә торган мул бүләкләре.

Әй Аллаһның коллары, мәңгелек дөньяга килгәндә исә, моның өчен кеше Кыямәт көнендә шулкадәр савап һәм файда алачак ки, бу хакта бары тик Аллаһ (Ул пакь һәм югары) кына белә. Ул Аллаһтан ярлыкау, рәхмәт һәм олугъ әҗер алыр, ул җәзадан, Җәһәннәм газабыннан котылыр — менә нәрсә ул истигъфар.

Габдулла Ибн Бүср (Аллаһ аннан разый булсын) Пәйгамбәребездән (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) мондый сүзләр тапшыра:

طوبَى لِمَن وجَدَ في صَحيفَتِه استِغفارًا كثيرًا

«Шул бәхетле, кем (Кыямәт көнендә) үзенең гамәлләре китабында күп истигъфар таба».

Сахих Ибн Мәдҗәһ (3093) не кар.

Һәм дә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) шулай ук болай әйткән:

مَن أحَبَّ أن تَسُرَّهُ صَحِيفَتُهُ فَلْيُكْثِرْ فِيهَا مِنَ الاسْتِغْفَارِ

«Кем дә кем (Кыямәт көнендә) гамәлләр китабының үзен шатландыруын тели, шул бу китапта истигъфарның күбрәк булуын кайгыртсын».

әт-Табарани (839), әл-Бәйһәкый (648), «Сахих әл-Җәмиг» (5955) не кар.

Әй Аллаһның коллары, истигъфар кешенең «ӘстәгъфируЛлаһ» дип кенә әйтүен һәм алга таба да гөнаһларын дәвам итүен күздә тотмый. Истигъфар — ул кешенең гөнаһларын ташлавы, гөнаһларын кире кагуы белән бергә гафу үтенү. Әгәр ихластан тәүбә итсә, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аңа әҗерен һәм ярлыкавын бирер.

Аллаһы Тәгалә әйтә:

وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَن يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَى مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ ❁ أُولَئِكَ جَزَاؤُهُم مَّغْفِرَةٌ مِّن رَّبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ

«Ниндидер гөнаһ (пычрак гамәл) эшләсәләр яки үз-үзләрен ниндидер гөнаһ белән җәберләсәләр, шунда ук Аллаһны искә алалар һәм үз гөнаһлары өчен Аңардан гафу үтенәләр. Ә гөнаһларны Аллаһтан башка кем кичерә соң? Алар, бу гөнаһ икәнен белеп, үз гөнаһларында нык тормыйлар; аларның җәзасы — Раббылары тарафыннан гафу ителү, елгалар ага торган Җәннәт бакчалары, алар анда мәңге калырлар. Игелек кылучыларның әҗере нинди гүзәл!»

Коръән, «Әли Гыймран» сүрәсе, 3:135-136

Тәкъва элгәреләрнең берсе болай дигән: «Әгәр кеше Аллаһтан гафу үтенә (истигъфар кыла) икән, әмма шул ук вакытта гөнаһ кылуын дәвам итсә, бу истигъфар түгел, ә Аллаһны мыскыл итү була».

Әй Аллаһның коллары, шуны белегез: Аллаһ (Ул пакь һәм югары) гафу үтенү өчен Әнәс (Аллаһ аннан разый булсын) хәдисендә без элек телгә алган өч төп сәбәп бар:

1) «يَا ابْنَ آدَمَ إنَّكَ مَا دَعَوْتَنِي وَرَجَوْتَنِي غَفَرْتُ لَكَ عَلَى مَا كَانَ فِيكَ وَلَا أُبَالِي» – «Әй Адәм баласы, әгәр син Миңа ялварсаң һәм Миңа өметләнсәң, синдә ни булуына карамастан, Мин сине гафу итәчәкмен һәм Минем өчен бу кыен түгел».

Шулай итеп, Аллаһның (Ул пакь һәм югары) гафу итүенең беренче сәбәбе — гөнаһларны Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) башка һичкем кичерми икәнен белү. Гөнаһлар өчен җәза бирүне яки аларны гафу итүне Аллаһ үзе генә булдыра ала, шуңа күрә гафу үтенүләрегезне, гафу итү теләгегезне Аллаһтан башка беркемгә дә бәйләргә ярамый, чөнки Ул гына гафу итүче.

Хәдистә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай ди:

أَذْنَبَ عَبْدٌ ذَنْبًا، فَقالَ: اللَّهُمَّ اغْفِرْ لي ذَنْبِي، فَقالَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: أَذْنَبَ عَبْدِي ذَنْبًا، فَعَلِمَ أنَّ له رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ، وَيَأْخُذُ بالذَّنْبِ، ثُمَّ عَادَ فأذْنَبَ، فَقالَ: أَيْ رَبِّ اغْفِرْ لي ذَنْبِي، فَقالَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: عَبْدِي أَذْنَبَ ذَنْبًا، فَعَلِمَ أنَّ له رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ، وَيَأْخُذُ بالذَّنْبِ، ثُمَّ عَادَ فأذْنَبَ فَقالَ: أَيْ رَبِّ اغْفِرْ لي ذَنْبِي، فَقالَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى: أَذْنَبَ عَبْدِي ذَنْبًا، فَعَلِمَ أنَّ له رَبًّا يَغْفِرُ الذَّنْبَ، وَيَأْخُذُ بالذَّنْبِ، قد غَفَرْتُ لَهُ فَلْيَعْمَلْ مَا شَاءَ

«Бервакыт Кол гөнаһ кылган, аннары: «Йә Аллаһ, гөнаһымны кичер», — дигән. Һәм Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйткән: «Минем колым гөнаһ кылды, һәм гөнаһларны Ярлыкаучы вә гөнаһлар өчен җәза бирүче Раббысы барлыгын белә». Шуннан соң әлеге кеше, тагын бер тапкыр гөнаһ эшләп: «Йә Раббым, кичер мине!», — дип әйтә. Һәм Аллаһ (Ул пакь һәм югары): «Колым гөнаһ кылды, ләкин ул: аның гөнаһларын Ярлыкаучы һәм гөнаһлары өчен сорау алучы Раббысы бар икәнлеген белә», — дигән. Шуннан соң бу кеше өченче мәртәбә гөнаһ кылып: «Йә Раббым, кичер мине!», — ди. Һәм Аллаһ (Ул пакь һәм югары): «Колым гөнаһ кылды, ләкин ул белә: аның гөнаһларын Ярлыкаучы һәм гөнаһлары өчен җәза бирүче Раббысы бар. Мин колымны гафу иттем һәм теләгәнен эшләсен», — дип әйтә.

әл-Бохари (7507) һәм Мөслим (2758)

Ни генә эшләсәң дә, теләсә нинди гөнаһ, әгәр син чын күңелдән тәүбә итеп Аллаһка (Ул пакь һәм югары) кайтсаң, ул сине кичерер. Шулай булгач, истигъфарыңны бары тик Аллаһы Тәгалә белән генә бәйлә һәм Аның кичерүен өмет ит;

2) гөнаһларың нинди генә зур булмасын, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтен һәм истигъфар кыл. Әнәс (Аллаһ аннан разый булсын) хәдисендә болай диелгән: «Гөнаһларың күккә барып җитсә дә, синең күз карашың ераклыгында булсалар да, бөтен җир йөзен капласалар да, әгәр син Аннан чын күңелдән гафу үтенсәң, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) сине гафу итәр»;

3) Аллаһның (Ул пакь һәм югары) кичерүен алу өчен иң төп сәбәп — бары тик бер Аллаһка гына гыйбадәт (Тәүхид) әһеле булу. Бу — кеше йөрәге белән бары тик Аллаһка (Ул пакь һәм югары) гына бәйләнгән (Тәүхид), йөрәге, органнары, теле белән бөтен гыйбадәтләрен бары тик Аллаһка (Ул пакь һәм югары) гына багышлый һәм Аңа гына өметен баглый. Тәүхид — гафу итүнең төп сәбәбе. Әгәр кешенең Тәүхиде булмаса, ул гафу ителми.

إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاءُ

«Хаклыкта Аллаһ Үзенә тиңдәшлек (ширек) кылуны гафу итми, әмма моннан азрагын Үзе теләгән кешегә гафу итә».

Коръән, «Хатыннар» сүрәсе, 4:48

Әй Аллаһның коллары, Мин сезгә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) өйрәткән бер доганы әйтәм. Ул кыска, ләкин мәгънәсе ягыннан киң һәм бик зур әһәмияткә ия. Анда Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтенү Тәүхидне искә алу, Тәүхидне тану, раслау һәм игълан итү белән бергә кушыла. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әйтә: әгәр кеше чын күңелдән, ихластан, шул дога белән Аллаһка (Ул пакь һәм югары) мөрәҗәгать итсә, Ул, һичшиксез, аңа җавап бирер, теләсә нинди гөнаһларны кичерер, чөнки чын Тәүхид — ул бөтен гөнаһларны сөртә торган әйбер. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай әйткән:

من قال: أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ، وَأَتُوبُ إِلَيْهِ، غُفِرَ له ، وإنْ كان فَرَّ من الزَّحْفِ

«Кем дә кем: «Тере, Кодрәт Иясе булган Аллаһтан гафу үтенәм, аннан башка гыйбадәт кылырга лаеклы хак иләһ юк һәм Аның каршында тәүбә итәм, тәүбә белән Аңа кайтам», — дип әйтсә, аның гөнаһлары, хәтта сугыш кырыннан качкан булса да, кичереләчәк».

Әгәр ул бу сүзләрне чын күңелдән, ихластан әйтсә әлбәттә.

Икенче өлеше бу сылтама буенча

Сообщение Аллаһ барлык гөнаһларны да кичерә. 1 өлеш появились сначала на Ислам .

Әй Аллаһның коллары! Әйтегез әле, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) кешеләр арасыннан иң күп гафу үтенгән һәм истигъфар кылган кеше кем ул? Мин сезгә шуны әйтәм: бу — Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аның үткәндәге һәм киләчәктәге гөнаһларын кичергән кеше. Аннан да яхшырак кеше юк! Әлбәттә, сүз Аллаһның Илчесе Мөхәммәд (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) турында бара.

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай дигән:

إنَّه لَيُغَانُ علَى قَلْبِي، وإنِّي لَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ في اليَومِ مِائَةَ مَرَّةٍ

«Хаклыкта, кайчакта йөрәгемнең томанлануы була һәм мин Аллаһтан көненә йөз тапкыр гафу үтенәм».

Мөслим (2702) һәм Әбү Дауд (1515)

«Йөрәгемнең томанлануы була» – ягъни Аллаһны (Ул пакь һәм югары) зекер итү зәгыйфьләнә. Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) йөрәгендә бераз гамьсезлек булса, күпмедер вакытка гына онытылып китеп, Аллаһны искә алу зәгыйфьләнсә, моны үзе өчен зур гөнаһ дип санаган һәм болай әйтә торган булган:

«Менә шулай йөрәгем томанлана һәм мин Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) көненә йөз тапкыр гафу үтенәм».

Хәдиснең башка риваятендә «көненә җитмеш тапкырдан артык …» диелгән.

Алай гына да түгел, әй Аллаһның коллары, Ибн Гомәрдән (Аллаһ алардан разый булсын) тапшырыла:

إِنْ كُنَّا لَنَعُدُّ لِرَسُولِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَجْلِسِ الْوَاحِدِ مِائَةَ مَرَّةٍ:

«Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) белән утырганда, без аның йөз тапкыр болай әйткәнен исәпләдек:

رَبِّ اغْفِرْ لِي وَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ

/Раббии гфир лии үә әтүбү галәййә иннәкә әнтә т-Тәүүәбү р-Рахим/

«Йә Раббым! Мине гафу ит һәм тәүбәмне кабул ит, хаклыкта, Син тәүбәне кабул итүче, Рәхимле».

Әбү Дауд (1516), әт-Тирмизи (3434), Ибн Мәдҗәһ (3814)

Бер җыелышта йөз тапкыр.

Алай гына да түгел, Әбү Һүрайра (Аллаһ аннан разый булсын):

ما رأَيْتُ أحَدًا أكثَرَ لِأنْ يقولَ : أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ مِنْ رَسُولِ اللهِ صلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّم

«Мин Аллаһның Илчесеннән (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) артыграк әлеге сүзләрне берәүнең дә әйтүен күрмәдем:

أَسْتَغْفِرُ اللهَ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ

/Әстәгфиру Ллаһә үә әтүүбү иләйһи/

«Аллаһтан гафу үтенәм һәм Аның каршында тәүбә итәм».

Ибн Хиббән (928)

Әбү Һүрайра кемнәр арасында яшәгән? Сахәбәләр арасында. Анда Әбү Бәкер, Гомәр, Госман, Гали, Ибн Мәсгүд бар иде. Күз алдыгызга китерегез: бу бөек тәкъва кешеләр Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) күпме гафу сораганнар! Гыйбәдәтләре нинди булган аларның! Ләкин барыбер аларның берсе дә Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) кадәр тәүбә итмәгән, ә ул — барлык гөнаһлары кичерелгән кеше.

Аллаһ Илчесенең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) тормышы тәүбә (истигъфар) белән тулган була. Ул һәрвакыт Аллаһы Тәгаләдән гафу үтенгән: һәр халәттә, һәр җыелышта һәм һәртөрле шартларда. Аның бөтен гомере тәүбә (истигъфар) була һәм гомерен дә, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу сорап, тәүбә белән тәмамлый.

Гайшә (Аллаһ аннан разый булсын) тапшыра, Аллаһның Илчесенең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) ничек үлүе дөрес хәдистә әйтелгән, һәм ул болай әйтә:

سَمِعْتُ انَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُسْتَنِدٌ إلَيَّ يَقُولُ:

«Мин Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) миңа сөялеп болай дип әйткәнен ишеттем (ягъни үләр алдыннан):

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي وَارْحَمْنِي وَأَلْحِقْنِي بِالرَّفِيقِ الأَعْلَى

/Аллаһүммә гфир лии үә рхәмнии үә әлхикънии би р-рафиикъи льәглә/

«Йә Раббым! Кичер мине, вә кызган мине, вә мине югары җәмгыятькә (югары ширкәткә) куш».

әл-Бохари (5674) һәм әт-Тирмизи (3496)

Менә шулай аның тормышы Аллаһ (Ул пакь һәм югары) каршында гафу үтенү (истигъфар), тәүбә итү белән тулы булган. Үзенең һәр изге эшен тәүбә белән тәмамлаган кебек, бөтен мөбарәк тормышын Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) истигъфар белән тәмамлаган. Әй Аллаһның коллары, бу безгә истигъфарның нинди зур әһәмияткә ия булуын һәм аның безнең һәрберебезгә яшәү өчен никадәр кирәк булуын күрсәтә.

Әй Аллаһның коллары! Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) истигъфарны бик күп әйткән, шуңа күрә без дә истигъфарны күп әйтергә тиешбез. Һәрвакыт Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтенегез, бигрәк тә хәзер, бу айда, аны һәрвакыт әйтергә кирәк, бигрәк тә бу аеруча кирәк булган сәгатьләрдә һәм вакытларда, ә бу: таң алдыннан, сәхәр ашаганда, төннең соңгы өчтән бер өлешендә, намаздан соң, сәҗдәдә вакытта, сәҗдәләр арасында һәм башка бик күп урыннарда һәм вакытларда, истигъфарны аеруча әйтергә кирәк.

Пәйгамбәребезебез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) рөкугъта һәм сәҗдәдә Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу сораган, сәҗдәләр арасында Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу сораган, намаз башында, «әл-Фатыйха» сүрәсен укыр алдыннан, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) гафу үтенгән. югары) гафу (дога әл-истифтахның кайбер төрләре билгеле, анда гафу үтенү бар) намаз ахырында сәлам биргәнче, намаздан соң да гафу үтенгән, инде сәлам биргәч, намазны тәслим белән тәмамлагач, берьюлы өч тапкыр бу сүзләрне әйткән: «Әстәгъфиру Ллаһ! Әстәгъфиру Ллаһ! Әстәгъфиру Ллаһ!» («Аллаһтан гафу үтенәм! Аллаһтан гафу үтенәм! Аллаһтан гафу үтенәм!»)

لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ

«Хаклыкта Аллаһның Илчесендә сезгә яхшы үрнәк».

Коръән, «Гаскәрләр» сүрәсе, 33:21

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا كُلَّهَا: دِقَّهَا وَجِلَّهَا، أَوَّلَهَا وَآخِرَهَا، عَلاَنِيَتَهَا وَسِرَّهَا

/Аллаһүммә гъфир ләнәә зүнүбәнәә күлләһәә: диккаһәә үә дҗилләһәә, аүүәләһәә үә әхираһәә, галәнийәтәһәә үә сирраһәә/

«Йә Раббым! Безнең бөтен гөнаһларыбызны: зурын да, кечесен дә, беренчесен дә, соңгысын да, ачыктан-ачык һәм яшерен гөнаһларыбызны да кичер».

Бер кеше өчен:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي ذَنْبِي كُلَّهُ دِقَّهُ وَجِلَّهُ وَأَوَّلَهُ وَآخِرَهُ وَعَلاَنِيَتَهُ وَسِرَّهُ ‏

/Аллаһүммә гъфир лии зәнбии күлләһү: диккаһү үә дҗилләһү, аүүәләһү үә әхираһү, галәнийәтәһү үә сирраһү/

«Йә Раббым! Зур һәм кечкенә, беренчесе дә, соңгысы да, ачыктан-ачык һәм яшерен гөнаһларымны кичер мине».

Мөслим (483)

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا مَا قَدَّمْنَا وَمَا أَخَّرْنَا، وَمَا أَسْرَرْنَا وَمَا أَعْلَنَّا، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنَّا، أَنْتَ الـمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الـمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ

/Аллаһүммә гфир ләнәә мәә каддәмнәә үә мәә әххарнәә, үә мәә әсрарнәә үә мәә әгләннәә, үә мәә әнтә әгләмү биһи миннәә, әнтә ль-Мүкаддим, үә әнтә ль-Мүәххыйр, лә иләһә иллә әнт/

«Йә Раббым! Элек кылган гөнаһларыбызны да, соңрак кылган гөнаһларыбызны да, ачыктан-ачык кылган гамәлләребезне дә, яшерен кылган гамәлләребезне дә кичер. Һәм Син безгә караганда яхшырак белгән нәрсәләрне дә. Син Үзең Алга сөрүче һәм Үзең ахырга калдыручы, синнән башка хак иләһ юк».

Бер кеше өчен:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِـي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ، وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ، وَمَا أَنْتَ أَعْلَمُ بِهِ مِنِّـي، أَنْتَ الـمُقَدِّمُ وَأَنْتَ الـمُؤَخِّرُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ

/Аллаһүммә гфир лии мәә каддәмтү үә мәә әххарт, үә мәә әсрартү үә мәә әгләнтү, үә мәә әнтә агләмү биһи минии, әнтә ль-мүкаддимү, үә әнтә ль-Мүәххыйр, лә иләһә иллә әнт/

«Йә Раббым! Элек кылган гөнаһларымны, соңрак кылган гөнаһларымны, ачыктан-ачык кылган гамәлләремне һәм яшерен кылган гамәлләремне Кичер мине. Син миннән яхшырак белгән нәрсәләр дә. Син тәкъдим итүче дә, читкә этәрүче дә, Синнән башка хак иләһ да юк».

Мөслим (771)

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لنا جِدَّنا وَهَزْلَنا، وَخَطَأَنا وَعَمْدنا

/Аллаһүммә гфир ләнәә җиддәнәә үә һәзләнәә, үә хата-нәә үә үәгәмдәнәә/

«Йә Раббым! Без җитди эшләгәнне яки күңел ачып эшләгәнне һәм без ялгыш эшләгәнне яки аңлы рәвештә эшләгәнне гафу ит».

Бер кеше өчен:

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي جِدِّي وَهَزْلِي، وَخَطَئِي وَعَمْدِي

/Аллаһүммә гфир лии җиддии үә һәзлии, үә хатаъии үә үәгәмдии/

«Йә Раббым! Мин җитди эшләгәнне яки күңел ачып эшләгәнне һәм мин ялгышлык белән эшләгәнне яки аңлы рәвештә эшләгәнне гафу ит».

әл-Бохари (6035), Мөслим (2719) һәм Әхмәд (19753)

Беренче өлеше бу сылтама буенча

Сообщение Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) истигъфары. 2 өлеш появились сначала на Ислам .

Әй Аллаһның коллары! Пәйгамбәребез Мөхәммәд (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) үз өстенә йөкләнгән миссияне башкарганчы, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) ышанып йөкләгәнне үтәгәнче һәм бу хәбәрне тулысынча тапшырганчы, сезнең белән безне туры, якты һәм киң, шушы бары тик югалган кеше генә адаша алырлык юлда калдырганчы, вафат булмады. Һәм дә Аллаһ ошбу Пәйгамбәребез аркылы ошбу динне тәмам кылды һәм аны камил кылып тулы итте. Һәм дә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلَامَ دِينًا

«Бүген Мин сезнең динегезне тәмам иттем, сезгә Үземнең рәхмәтемне тулыландырдым һәм сезнең өчен дин буларак ислам белән канәгать калдым».

Коръән, Аш Яулыгы сүрәсе, 5:3

«Ислам белән» — Мөхәммәднең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) менә шушы Исламы белән. Шуңа күрә, Әй Аллаһның коллары, Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) диненә һәртөрле өстәлмә, әгәр Аллаһның Илчесе дә һәм сәхабәләр дә нидер эшләмәгән булса, диндәге бу өстәлмә Аллаһ тарафыннан кире кагыла, кабул ителми. Бу — яңалык, бу — дин кануннарына каршы чыгу (бидгать), һәм бу, әй Аллаһның коллары, Аллаһы Тәгаләне ачуландыра торган олы гөнаһ. Имам Мәлик (Аллаһ аны ярлыкасын) болай ди:

من ابتدع في الدين بدعة فقد زعم أن محمَّداً صلى الله عليه وسلم خان الرسالة

«Әгәр кем дә булса бу дингә ниндидер яңалык (бидгать) кертә икән, ул Мөхәммәд (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) пәйгамбәрлеккә карата хыянәт иткән (һәм Аллаһның мөрәҗәгатьнамәсен тулысынча тапшырмаган) дип раслый».

Чөнки Аллаһ (Ул пакь һәм югары) әйтте:

الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ

«Бүген Мин сезгә динегезне ахырына кадәр җиткердем (тулыландырдым)».

Шуның өчен белеп торыгыз: һәрбер дини гамәл, әгәр аны Аллаһның Илчесе һәм Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәләре эшләмәгән булса, ул — яңалык, ул — бидгать, ул — тыелган һәм ул — Аллаһ ачуланган зур гөнаһ. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай ди:

أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ

«Аларның диннәрендә Аллаһ рөхсәт итмәгән нәрсәләрне билгеләүче иптәшләре бармыни?».

Коръән, «Киңәш» сүрәсе, 42:21

Ике «Сахих» та да (әл-Бохари һәм Мөслимдә) Гаишәдән хәдис тапшырыла. Безнең һәрберебез моны белергә һәм әйтергә, кешеләргә аңлатырга тиеш:

مَنْ أحْدَثَ في أمْرِنَا هَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ

«Кем бу динебезгә анда булмаган нәрсәне кертсә, бу кире кагыла (ягъни Аллаһ (Ул пакь һәм югары) тарафыннан кабул ителми)».

Бу хәдисне әл-Бохари (2697) һәм Мөслим (1718) тапшыра.

Тыңлагыз әле!

Мөслимдә Җәбирдән (Аллаһ аннан разый булсын) хәдис тапшырыла, Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) анда болай ди:

وكلَّ بدعةٍ ضلالةٌ

«Һәр яңалык — ул адашу (ягъни искәрмәләрсез)».

Бу хәдисне Мөслим тапшыра (867)

Ән-Нәсәидән тыш калган биш имам хәдисне әл-Ирбад ибн Сәриядән тапшыралар, ул Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) гомеренең азагында аның соңгы, хушлашу вәгазьләрендә әйткән сүзләрен ишеткәне турында әйтә (тыңлагыз!):

فإنَّه مَن يَعِشْ منكم فسيَرَى اختِلافًا كثيرًا

«Чыннан да, сезнең кайсыгыз (озак) яшәсә, күп үзгәрешләр (каршылыклар) күрәчәк».

Нишләргә?

فعليكم بسُنَّتي وسُنَّةِ الخُلَفاءِ الرَّاشِدينَ المَهْدِيِّينَ، عَضُّوا عليها بالنَّواجِذِ، وإيَّاكم ومُحدَثاتِ الأُمورِ؛ فإنَّ كُلَّ بِدعةٍ ضَلالةٌ

«Сез минем Сөннәтемә һәм туры юл белән алып барылган гадел хәлифәләр сөннәтенә иярергә тиешсез. Моны тамыр тешләрегез белән тотыгыз да диндәге ниндидер яңалыклардан сакланыгыз, чөнки һәр яңалык — ул сафсата».

Бу хәдисне Әдү Дауд (4607), әт-Тирмизи (2676), Ибн Мәдҗәх (44) һәм Әхмәд (17144) тапшыра, шәех әл-Альбани аны дөрес дип атаган.

Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәсе Габдуллаһ ибн Мәсгүд (Аллаһ аннан разый булсын) нәрсә әйткәнен карагыз (бу кагыйдә!):

اتبعوا ولا تبتدعوا، فقد كُفِيتم

«Иярегез һәм уйлап чыгармагыз, чөнки (диндә нәрсәдер уйлап табу кирәклегеннән) сез котылгансыз».

Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәсе Габдуллаһ ибн Гомәр (Аллаһ аннан һәм аның атасыннан разый булсын) болай әйткән (бу сүзләрне тыңлагыз. Алар никадәр мөһим!):

كلُ بدعةٍ ضلالةٍ، وإن رآها الناسُ حسنةً

«Һәр яңалык — адашу, хәтта кешеләр моны (яңалыкны) яхшы дип күрсәләр дә».

Барлык галимнәр дә бер фикердә, моңа Коръән һәм Сөннәт күрсәтә: әгәр гөнаһ яңалык (бидъгә) белән бәйле икән, бу кешеләрнең ниндидер теләкләре (шәһәвәт) белән бәйле булган гөнаһларга караганда начаррак. Бидгатьләрнең гөнаһы начаррак, куркынычрак һәм хәтәррәк. Әй Аллаһның коллары, диндә барысы да шулай: Коръән һәм Сөннәт күрсәткәннән башка, һәртөрле дини гамәлләр тыелган.

Дөньяви мәсьәләләргә килгәндә, монда иреклек. Монда барысы да рөхсәт ителә. Коръәндә һәм Сөннәттә тыелган (хәрам) икәнлеге күрсәтелгәннәрдән тыш, нигездә монда барысы да рөхсәт ителә: кондиционер рөхсәт ителә, машиналар рөхсәт ителә, самолетлар рөхсәт ителә, компьютерлар рөхсәт ителә һ.б. Болар барысы да рөхсәт (мүбәх), чөнки дөньяви мәсьәләләрдә, хәрамлыгына күрсәтелгәннәрдән тыш, барысы да рөхсәт ителә.

Ә гыйбадәтләрдә юк. Гыйбадәт кылуда, шәригатьтә булганлыгына дәлил барларыннан тыш, барысы да тыелган.

Мөселманнар арасында күпме яңалык (бидгатьләр) таралды! Ә ни өчен яңалыклар шулкадәр соң? Кайбер мәчетләргә килсәң, яңалыкларны (бидгатьләрне) гына һәм аз Сөннәт кенә күрәсең. Ни өчен яңалыклар шулкадәр киң таралган соң?

Моның сәбәбе, әй Аллаһның коллары, наданлык (дҗәһл). Кешеләр үз диннәрен белмиләр, шуңа күрә алар бер-берсенә карыйлар, берсе артыннан икенчесе кабатлый, бер-берсенә охшарга тырышалар. Кеше ниндидер җәмгыятьтә үсә һәм анда балачактан ук бидгатьләр күрә, шуңа күрә ул монда проблема күрми, бу гадәти күренеш дип уйлый.

Яңалыкларның таралуының тагын бер сәбәбе — истихсан, кешегә моның яхшы, начар түгел, файдалы булып күренүе, «Әйдәгез моны дингә кертик» фикере. Һәм дингә шундый күпме гыйбадәтләр кертелгән, чөнки кешеләргә ошаган, чөнки алар шулай уйлаганнар, моның яхшы икәнен күргәннәр һәм бидгатькә эләккәннәр!

Имам әд-Дәрими гаҗәеп һәм гыйбрәтле вакыйга китерә. Габдуллаһ ибн Мәсгүд (Аллаһ аннан разый булсын), Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сәхабәсе, Пәйгамбәребезгә иң якын кешеләрдән була. Ул һиҗри буенча 32 елда, ягъни Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) вафатыннан соң 21 ел үткәч үлә. Шулай менә Габдуллаһ ибн Мәсгүд Күфә мәчетенә керә һәм кешеләрнең түгәрәктә утырганын күрә, һәр түгәрәк янында кеше басып тора һәм болай әйтә:

كَبِّرُوا مِائَةً هَلِّلُوا مِائَةً سَبِّحُوا مِائَةً

««Аллаһу Әкбәр» (Аллаһ бөектән бөек) дип йөз тапкыр әйтегез, «лә иләһә иллә Ллаһ» (Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы зат юк) дип йөз тапкыр әйтегез, «СүбехәнәЛлаһ» дип йөз тапкыр әйтегез».

Һәм бу кешеләр «Аллаһу Әкбәр», «лә иләһә иллә Ллаһ» дип әйтеп утыралар, кулларында ташлар бар һәм алар шушы ташлар ярдәмендә саныйлар. Боларның барысын күреп, Габдуллаһ ибн Мәсгүд:

مَا هَذَا الَّذِي أَرَاكُمْ تَصْنَعُونَ

«Мин сезнең нәрсә эшләгәнегезне күрәм?», — дип сорый.

Алар болай әйтәләр:

يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ حصًا نَعُدُّ بِهِ التَّكْبِيرَ وَالتَّهْلِيلَ وَالتَّسْبِيحَ

«Әй Әбү Габдүр-Рахмән (бу ибн Мәсгүднең күньясе), без ташлар ярдәмендә саныйбыз гына һәм: «лә иләһә иллә Ллаһ», «Аллаһу Әкбәр» дибез, тәсбихне саныйбыз».

Ул аларга болай ди:

فَعُدُّوا سَيِّئَاتِكُمْ ، فَأَنَا ضَامِنٌ أَنْ لَا يَضِيعَ مِنْ حَسَنَاتِكُمْ شَيْءٌ

«Гөнаһларыгызны санагыз. Сезнең изге эшләрегезгә килгәндә, мин сезгә ышанычлык бирәм: аларның берсе дә (Аллаһы Тәгалә хозурында) юкка чыкмаячак».

Аннары ул бу бөек сүзләрне әйтә:

وَيْحَكُمْ يَا أُمَّةَ مُحَمَّدٍ ، مَا أَسْرَعَ هَلَكَتَكُمْ هَؤُلَاءِ صَحَابَةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُتَوَافِرُونَ ، وَهَذِهِ ثِيَابُهُ لَمْ تَبْلَ ، وَآنِيَتُهُ لَمْ تُكْسَرْ، وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، إِنَّكُمْ لَعَلَى مِلَّةٍ هِيَ أَهْدَى مِنْ مِلَّةِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أوْ مُفْتَتِحُو بَابِ ضَلَالَةٍ

«Кайгы сиңа, әй Мөхәммәд җәмәгате (өммәте)! Сезнең һәлакәтегез тиз килер. Пәйгамбәрегезнең сәхабәләре әле исән һәм алар күп; Пәйгамбәрегезнең киемнәре әле череп бетмәгән, савыт-сабалары ватылмаган. Җаным кулында булган Зат белән ант итәм, я сез Мөхәммәднең диненнән яхшырак (һәм дөресрәк) яңа дин алып килдегез, я адашуга ишек ачтыгыз».

Икенең берсе, өченчесе юк. Икенчесе икәнлеге аңлашыла.

Ягъни синең яхшы булсын дигән теләгең генә, яхшы ниятең генә җитми. Синең гамәлең Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә туры килергә тиеш.

Ә шайтан, ул арымый, ул йокламый. Без сезнең белән йокыга мохтаҗ, ә ул йокламый. Ул һәм аның фиркасе безнең динебез — ул Пәйгамбәребезгә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) иярү (мүттәбәг) дигән бөек принципны җимерү өчен һәрвакыт эшлиләр. Шайтан бу принципны җимерү өстендә хезмәт куя һәм алар хәйлә коралар. Шуңа күрә алар бик күп мөселманнар эләккән бу хәйләкәр әйберне уйлап чыгарганнар: алар аны яхшы бидгать (әл-бидгатү ль-хәсәнә) дип атаганнар. Шуңа күрә, бидгатькә эләккән кешеләрнең берәрсенә: «Эшләмә, бу бидгать», — дисәң, «Бу бит яхшы бидгать», — дип аклана. Яхшы бидгать, моны Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) һәм аның сәхабәләре эшләмәсәдәме?! Йә Аллаһ! Аллаһының Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) һәм аның сәхабәләре кылмаган гыйбадәттә нинди яхшылык булырга мөмкин?! Шуңа күрә ибн Гомәр сүзләрен дә исегезгә төшерегез:

كلُ بدعةٍ ضلالةٍ، وإن رآها الناسُ حسنةً

«Һәр яңалык — адашу, хәтта кешеләр моны (яңалыкны) яхшы дип күрсәләр дә».

Социаль челтәрләрдә бүгенге көндә таралган яңалыклардан (хәзер һиҗри ел ахырына якынлаша һәм тиздән һиҗри яңа ел башлана) болай диләр: «һиҗри ел беткәндә, бу елны яхшы тәмамлау өчен ниндидер аерым бер изге гамәлләр кылырга: хәзер күбрәк гафу үтенергә (истигьфар ясарга), сәдака бирергә, ураза тотарга кирәк. Чөнки ел ахырында елның гамәлләре белән язма ябылачак, шуңа күрә яхшы гамәлләр кылырга ашыгырга кирәк». Аллаһу Әкбәр! Бу ялгышу, әй Аллаһның коллары, ике яктан.

Беренчедән, сез шундук сорарсыз: ә моны Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) һәм аның сәхабәләре эшләгәнме? Юк. Әгәр моңарда хәерлелек булса, алар моны беренче булып эшләгән булырлар иде. Бу беренчедән.

Икенчедән, һиҗри буенча ел ахырында кешенең ел дәвамында кылган гамәлләре язылган төргәкләр ябыла дигәнне сез кайдан алдыгыз? Сез моны каян алдыгыз? Бу бары тик календарь датасы гына. Гомәр ибн әл-Хаттаб һиҗри буенча хисапны, бу елларны керткән. Бу уңайлылык өчен, шуннан артык түгел. Ел азагында гамәлләр язылган төргәкләрнең ябылып куюы юк. Әгәр андый хәл булса, ул, кайбер галимнәрнең әйтүләре буенча, ел гамәлләре язылган төргәкләрнең ябылуы Кадер кичәсендә (әл-кадр) була.

Тагын бер бидгать — яңа ел белән котлый башлыйлар: «Яңа ел белән, яңа бәхет белән!». Һиҗри буенча яңа ел һәм төрле теләкләр — сез боларны каян алдыгыз?

Әй иман китерүчеләр! Без бидгатьләрдән сакланырга һәм аларның бернинди дә куркынычы юк дип уйларга тиеш түгелбез, чөнки барысы да кечкенәдән башлана, ә аннары киң колач ала. Исегездә тотыгыз: бидгатьнең гөнаһы — олы гөнаһ, ул Аллаһы Тәгаләнең ризасызлыгына китерә һәм ачуын чыгара торган коточкыч гөнаһ. Шуны белегез: хәерле гамәлләрегезнең иң яхшысы — сезнең Сөннәттә үлүегез, Аллаһны (Ул пакь һәм югары) Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) һәм аның сәхабәләренең Сөннәтендә булган хәлдә каршы алуыгыз, һәртөрле бидгатьләрдән сакланган, азат булуыгыз.

Без Мәрхәмәтле һәм Рәхимле Аллаһтан (Ул пакь һәм югары), Аңардан башка башка хак иләһ юк, ялварып дога кылучыларга җавап бирүче бөеклек Иясеннән сорыйбыз: Аллаһ (Ул пакь һәм югары) безгә Аллаһның берүзенә генә гыйбадәткә (Тәүхидкә) һәм Сөннәткә нык тотынып яшәргә һәм шуның белән безгә үләргә рөхсәт итсә иде. Аның ризалыгын алган хәлдә Аны каршы алырга насыйп әйләсен иде. Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) безне ачыктан-ачык һәм яшерен булган бидгатьләрдән саклавын сорыйбыз.

أقول هذا القول وأستغفر الله لي ولكم

Сообщение Һиҗри буенча ел ахырындагы бидгатьләр появились сначала на Ислам .

1 нче өлеш

Әй Аллаһның коллары, Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) куркыгыз һәм белегез: сез Җәһәннәм утына түзә алмаячаксыз. Шуны белегез: иң яхшы юл — ул Мөхәммәднең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) юлы, ә гамәлләрнең иң начары— диндәге яңалык. Һәртөрле диндәге яңалык — ул бидгать, ә һәрбер бидгать — Җәһәннәм утына илтүче адашу.

Әй Аллаһның коллары, бүген без сезнең белән Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Китабының олугъ сүрәләренең берсен карап чыгарбыз. Умм Һәшим исемле сәхабә болай әйтә:

ما أَخَذْتُ {ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ} إلَّا مِن في رَسولِ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عليه وسلَّمَ، يَقْرَؤُهَا كُلَّ يَومِ جُمُعَةٍ علَى المِنْبَرِ إذَا خَطَبَ النَّاسَ

«Мин “Каф” сүрәсен Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) авызыннан өйрәндем. Ул аны һәр җомга саен, мөнбәр өстендә хөтбә сөйләгәндә укыды». Хөтбә «Каф» сүрәсе рәвешендә була (Мөслим китерә (873)).

Әй Аллаһның коллары, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу сүрәне гарәп алфавитының бер хәрефе булган «ق» (каф) сүзеннән башлый. Коръәннең күп кенә сүрәләре аерым хәрефләрдән башлана: «ألم» (Әлиф, Ләм, Мим), «طه» (Та, Ха), «ق» (Каф). Ни өчен? Бу — Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) чакыру. Коръән сез сөйләшә торган егерме сигез хәрефтән тора. Ләкин, әгәр барыгыз бергә җыелсагыз (җеннәр, кешеләр), Коръәнгә яки Коръәннән бер сүрәгә охшаган нәрсә булдыра алырсызмы? Беркайчан да булмаячак, чөнки бу — бар кылучы Раббыбыз әйткән сүзләр: Раббыбызга охшашлык булмаган кебек, Аның сөйләвенә дә охшашлык була алмый.

ق وَالْقُرْآنِ الْمَجِيدِ

«Каф. Данлы Коръән белән ант итәм».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:1

«الْمَجِيدِ» – данлыклы, бөек, затлы. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аны шулай атый. Коръән — алдагы барлык язмалар өстеннән күзәтүче һәм хөкемдар. Ул бөек һәм шул ук вакытта олылаучы да. Коръән аңа нык тотынып торучы кешеләрне олылый һәм һәркем Коръәннән Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бүләк иткән кадәрлене ала.

بَلْ عَجِبُوا أَن جَاءَهُم مُّنذِرٌ مِّنْهُمْ

«Ләкин алар үзләре арасыннан өндәүче килүенә гаҗәпләнделәр».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:2

Кәферләр Мөхәммәднең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) пәйгамбәр итеп җибәрелүенә гаҗәпләнәләр, гәрчә ул алар арасыннан булса да, аның пәйгамбәрлек миссиясен кире кагалар һәм ышанмыйлар. Бу аларның беренче гаҗәпләнүләре.

Һәм икенчесе:

أَإِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا ذَلِكَ رَجْعٌ بَعِيدٌ

«Без үлгәч туфракка әверелербезме икәнни? Бу әйбер икеле һәм ерак».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:3

Ягъни алар әл-бәгасне (үлеп терелүне) кире кагалар һәм аларның тәннәре череп, таркалып, туфракка әверелеп, аннары яңадан терелеп, җыелуларына гаҗәпләнәләр. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аларны бу сүзләр белән кире кага:

قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ

«Без җирнең алардан тартып алуын беләбез һәм безнең саклаучы Китабыбыз бар».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:4

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аңлата: үлгән кешеләрнең гәүдәләреннән җир тартып алган һәрнәрсә, гәүдәләр таралганда, беркая да югалмаячак һәм сакланачак, болар барысы да торгызылачак.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) әйтә:

وَعِندَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ

«Безнең саклаучы Китабыбыз бар».

Ягъни безнең бер генә гамәлебез дә югалып калмый: барысы да сакланган, барысы да исәпкә алынган, барысы да теркәлгән.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ

«Без җирнең алардан тартып алуын беләбез».

Бу тәннең тулысынча юкка чыкмаячагын һәм тузанга әверелмәячәген күрсәтә, монда төрле очраклар була. Пәйгамбәрләрнең гәүдәләренә килгәндә исә, аларны җир ашамый. Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әйтте:

إنَّ اللهَ حرَّم على الأرضِ أن تأكلَ أجسادَ الأنبياءِ

«Хаклыкта Аллаһ җиргә пәйгамбәрләрнең мәетләрен ашауны тыйды».

Әбү Дауд (1531), Ибн Мәдҗәһ (1085), ән-Нәсәи (1678), Әхмәд (16162) һәм Ибн Хиббән (910) китерә.

Шуңа күрә алар кабердә тере вакытларындагы кебек. Башкаларга килгәндә, аларның гәүдәләре югала, чери һәм тарала. Ләкин күпмедер вакыттан соң, ничек кенә булмасын, барыбер нәтиҗәдә ниндидер бер череми торган әйбер калачак — Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) хәдисендә «гадҗб әз-зәнәб — عَجْب الذَّنَبِ», умыртка сөяге астындагы бик кечкенә кисәкчек — койрык сөяге. Бу — черемәячәк һәм таралмаячак ядрә сыман, аннары, кабереннән кубарылгач, кешенең тәне яңадан торгызылачак.

بَلْ كَذَّبُوا بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءَهُمْ فَهُمْ فِي أَمْرٍ مَّرِيجٍ

«Ләкин аларга килгән хакыйкатьне ялган дип санадылар һәм аптырашта калдылар».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:5

Аларга хакыйкать килде, ләкин кәферләр иман китермәделәр, шул сәбәпле Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аларны аптырашта калырлык итте. Монда һәркемгә кисәтү: хакыйкатьне ишетсәң, шунда ук кабул ит. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) әйткән, Пәйгамбәре әйткән хакыйкатьне ишетәсең икән, болай дип әйт:

سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا

«Без ишеттек һәм буйсындык».

Коръән, «Сыер» сүрәсе, 2:285

Әгәр син бер мәртәбә хакыйкатьтә шикләнсәң, икенче мәртәбә шикләнүләр күбрәк булыр, ышану авыррак булыр, һәм син аптырашта калачаксың. Шуңа күрә: «Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әмер бирде», — дип әйтсәң, кешеләрнең хәле гаҗәп, алар: «Бу мәҗбүриме, әллә юкмы? Бәлки теләк буенча гынадыр?», — дип шикләнәләр. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әмер иткән икән — эшлә! Әгәр дә син Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) боерыкларына буйсынмасаң, киләсе тапкырларында авырая гына барачак.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) әйтә:

فَهُمْ فِي أَمْرٍ مَّرِيجٍ

«Алар (динсезләр), хакыйкатьне кире кагучылар, аптырашта калалар».

Ягъни алар буталчыкта (буталчык хәлдә). Алар үзара икегә аерылганнар: берсе — бер нәрсә, икенчесе икенче нәрсә сөйли. Хакыйкатькә ышанмаучыларга карагыз: берсе үлгәннән соң бернәрсә дә юк ди, икенчесе реинкарнация — җанның икенче җанга күчүе турында сөйли. Алар аптырашта калалар.

Шуннан хакны ялган диючеләргә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай ди:

لَمْ يَنظُرُوا إِلَى السَّمَاءِ فَوْقَهُمْ كَيْفَ بَنَيْنَاهَا وَزَيَّنَّاهَا وَمَا لَهَا مِن فُرُوجٍ

«Алар үзләре өстендәге күккә карамадылармыни? Без аны төзедек һәм бизәдек, анда [бернинди] ярыклар да юк!».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:6

Күк йөзе — ул камил корылма, бина. Сез аны өсләрегездә үз күзләрегез белән күрмәдегезмени? Ул сезгә хак алла буларак юктан бар кылучы Раббыгызга, аның берлегенә күрсәтмимени? Сез бу күкләрнең матурлыгын күрмәдегезмени? Йолдызларның, кояшның, айның бизәкләрен күрмәдегезмени? Бу бөек һәм тиңдәшсез корылмада бернинди кимчелек, ярыклар һәм бушлыклар юклыгына игътибар итмәдегезме әллә?

وَالْأَرْضَ مَدَدْنَاهَا وَأَلْقَيْنَا فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنبَتْنَا فِيهَا مِن كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ

«Ә җирне без түшәдек, анда нык торучы таулар урнаштырдык, һәм анда (җирдә) төрле-төрле гүзәл нәрсәләр үстердек».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:7

Әйләнә-тирәгездәге җиргә күз салыгыз. Үзегез яшәгән җиргә игътибар бирәсезме? Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аны сезнең алда җәеп куйды, ятак кебек түшәде, хәтта читен дә күрмисез. Һәр ятакның чите бар, ә Җирнең чите юк. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) сез тормышыгыз өчен боларны эшләде. Карагыз, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) җир өстендә зур-зур таулар куйды, алар җирне сезнең белән бергә селкенмичә тотып торалар. Карагыз әле, ничек итеп ул җирдән төрле-төрле искиткеч үсемлекләр, чәчәкләр, сезгә файда өчен исләр чыгарган. Алар сокландыра һәм сездә соклану уята.

Шуннан соң Аллаһ (Ул пакь һәм югары) әйтә:

تَبْصِرَةً وَذِكْرَى لِكُلِّ عَبْدٍ مُّنِيبٍ

«Бу — йөрәге белән Аллаһка кайткан һәр кол өчен аңлатма һәм искә төшерү».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:8

Монда боларның барысын да ишетү — синең йөрәгеңә аңлатма. Бу галәмәтләрне күрсәң, синең йөрәгең уяна һәм ачыла. Бу — синең йөрәгең өчен аңлатма, әгәр гамьсезлеккә бирелеп, онытып җибәргәнсең икән, бу — искә төшерү. Син белмәгәндә — бу сиңа аңлатма, белгәндә — искә төшерү.

وَنَزَّلْنَا مِنَ السَّمَاءِ مَاءً مُّبَارَكًا فَأَنبَتْنَا بِهِ جَنَّاتٍ وَحَبَّ الْحَصِيدِ

«Һәм без күктән мөбарәк су иңдердек, аның ярдәмендә бакчалар һәм игеннәр үстердек».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:9

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) күктән мөбарәк су иңдерү рәхмәте хакында сөйли. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу суны үсемлекләргә һәм агачларга су сибәр өчен, коеларга су тутырыр өчен, суны эчәр өчен һәм хайваннарыбызга су бирер өчен иңдерде. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу су белән җирдән җимеш бакчалары һәм игеннәр чыгарды, аларны сез ашыйсыз һәм урасыз.

وَالنَّخْلَ بَاسِقَاتٍ لَّهَا طَلْعٌ نَّضِيدٌ

«Хөрмә агачы да биек, җимешләре дә бер-берсенә асылынып тора».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:10

رِّزْقًا لِّلْعِبَادِ وَأَحْيَيْنَا بِهِ بَلْدَةً مَّيْتًا كَذَلِكَ الْخُرُوجُ

«Бу — коллар өчен ризык [кебек]. Шул су ярдәмендә без үле җирне терелттек. Мәетләрне [кабердән] кубару да шулай булыр!».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:11

Менә бу җиргә карагыз: Аллаһ (Ул пакь һәм югары) көчле яңгырлар яудыра, һәм бу — кешеләрнең туклануына сәбәп; үлгән җир кинәт терелә һәм яшел япма белән каплана. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу җирне дә, сезне дә терелтеп, җирдән тере килеш чыгарыр. Аннары Аллаһ (Ул пакь һәм югары) элгәре буыннарның язмышын искә төшерә:

كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ وَأَصْحَابُ الرَّسِّ وَثَمُودُ

«Алардан элек Нух халкы, кое кешеләре һәм сәмуд халкы пәйгамбәрләрне ялганчыга санады».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:12

Җир йөзендә яшәүчеләргә Аллаһның беренче Илчесе — Нух (аңа сәлам булсын). Аны халкы кире какты һәм ялганчы дип тапты.

«Асхабу Расс» — кое кешеләре, кое тирәсендә яшәгән халык. Аларга Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) пәйгамбәр килә, алар аны ялганчы диләр, үтерәләр һәм шушы коега ташлыйлар.

Салих пәйгамбәр килгәч, сәмуд халкы аны да ялганчы дип атый.

وَعَادٌ وَفِرْعَوْنُ وَإِخْوَانُ لُوطٍ. وَأَصْحَابُ الْأَيْكَةِ وَقَوْمُ تُبَّعٍ

«(Худ килгән) Гад кавеме дә, (Муса белән Харун килгән) Фиргавен дә, (Лут килгән) Лутның кардәшләре дә. Агачлыкта яшәүчеләр дә, Түббәг халкы да».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:13-14

Әйкә халкы — Тәбуктан төньяктарак урнашкан Мәдьян җирлекләренең агачлыкларында яшәүче, Шүгәйб пәйгамбәр килгән халык. Алар кешеләрне үлчәгәндә алдый иделәр. Шүгәйб аларны кисәтте, ләкин алар аны ялганчыга санадылар.

Түббәг халкы – Түббәг исемле Йәмән патшасының халкы да үз пәйгамбәрләрен ялганчы дип санады.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

كُلٌّ كَذَّبَ الرُّسُلَ فَحَقَّ وَعِيدِ

«Алар барысы да илчеләрне ялганчы дип таптылар һәм Минем янавым чынга ашты».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:14

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аларның барлык пәйгамбәрләрне дә ялганчы дип санаулары турында сөйли, ләкин сез: «Алар бит үзләренең пәйгамбәрләрен генә ялганчыга чыгардылар», — дип әйтерсездер. Әмма пәйгамбәрләрнең берсенә булса да ышанмаучы һәммәсенә дә ышанмаган була, чөнки барлык пәйгамбәрләр һәм рәсүлләр бер үк сүзләр белән килделәр.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

«Һәм (илчеләрне кире каккан бу кешеләр өстеннән) Минем янавым чынга ашты».

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай дип әйтә:

أَفَعَيِينَا بِالْخَلْقِ الْأَوَّلِ بَلْ هُمْ فِي لَبْسٍ مِّنْ خَلْقٍ جَدِيدٍ

«Без боларны беренче тапкыр бар кылып көчсезләндекме әллә? Әмма алар барыбер кубарылуда (терелтүдә) шикләнәләр».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:15

Югарыда телгә алынган бу бөек мәхлукларны бар итүдән Без арыдыкмыни? Бу безнең хәлебездән килмәдеме әллә? Безгә бу беренче мәхлукны бар кылу авыр булдымы? СүбехәнЛлаһ! Әгәр син акыллы кеше булсаң, уйлап кара: беренче тапкыр бар кылучы Затка икенче мәртәбә бар кылу җиңелрәк түгелмени?! Нигә син үлеп терелүгә ышанмыйсың?

Ә алга таба Аллаһ (Ул пакь һәм югары) кешенең нәрсә торуын һәм аның белән нәрсә булачагын тасвирлауга күчә. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ وَنَعْلَمُ مَا تُوَسْوِسُ بِهِ نَفْسُهُ

«Без кешене бар кылдык һәм Без нәфесе аңа нәрсә вәсәвсә кылганын беләбез».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:16

Әгәр дә бу сүзләрне тере йөрәк ишетсә, ул тетрәнеп китә, чөнки бу куркыныч сүзләр. Кеше Аллаһ (Ул пакь һәм югары) каршында ачык, аңарда Раббысыннан һичнәрсә яшеренмәгән: вәсвәсәләрләр, төрле фикерләр кешеләрдән яшеренгән, ә Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) юк. Барлык уй-фикерләр, шик-шөбһәләр, ниятләр, хәрәкәтләр, хыялланулар, пышылдашулар — болар барысы да ачык һәм Аллаһның (Ул пакь һәм югары) күз алдында.

وَنَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ

«Без аңа (кешегә) муен тамырына караганда да якынрак».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:16

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) күкләрдән өстен, Ул бу дөньядан читтә, аңардан өстә, абсолют югарылыкта, әмма Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Үзенең белеме, Үзенең күрүе һәм Үзенең күзәтеп торуы белән һәрберебезгә якын, Аның фәрештәләре безгә якын: «Муен тамырына караганда да якынрак», — дип әйтелгән. Муен тамыры — ул муендагы эре кан тамырлары.

إِذْ يَتَلَقَّى الْمُتَلَقِّيَانِ عَنِ الْيَمِينِ وَعَنِ الشِّمَالِ قَعِيدٌ

«Һәм менә уңда һәм сулда утырып ике кабул итүче (фәрештә) кабул итә».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:17

Уң яктагы фәрештә изге гамәлләребезне һәм сул яктагы фәрештә яман гамәлләребезне язып бара. Алар һәммәсен дә Китапта саклыйлар, бернәрсәне дә онытмыйлар, синең хакка яки сиңа каршы шаһитлык бирергә әзерләнәләр. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) «уң як һәм сул як җилкәдә» димәгән, «уңда һәм сулда» һәм «муен тамырына караганда да якынрак» дигән —

җилкәдә түгел, кайберәүләр уйлаганча.

وَجَاءَتْ سَكْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ ذَلِكَ مَا كُنتَ مِنْهُ تَحِيدُ

«Һәм менә үлем газабы килде. Хаклыкта, бу син качып йөргән нәрсә!»

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:17

Бүләкләре, газаплары, җәзасы белән үлем килде. Үлемнән беркая да качып булмый. Безнең беребез дә аннан кача алмый һәм үлемнең газаплары бар. Пәйгамбәр (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бу газаптан котыла алмады, ул бу үлем газапларын тоеп болай дип әйтте:

لا إلَهَ إلَّا اللَّهُ، إنَّ لِلْمَوْتِ سَكَرَاتٍ

«Аллаһтан башка гыйбадәт кылырга лаеклы зат юк. Чыннан да, үлемнең газабы бар».

әл-Бохари (4449) китерә

Әгәр ул шушы газапны сизгән икән, син бигрәк тә сизәчәксең. Һәм син үлемнән кача алмассың. Ул килгәч, аны синнән бернәрсә дә ераклаштырмаячак: ялваруың да, табибың да, даруларың да.

وَ قَدْ أَتَوْا بِطَبيبٍ كَيْ يُعالِجَني

وَلَمْ أَرَ الطِّبَّ هذا اليومَ يَنْفَعُني

Һәм яныма табиб китерделәр, ул мине дәвалар бәлки,

Әмма бүгенге көндә миңа табиблар ярдәм итәрмени?!

«Ләйсә әл-Гариб» касыйдәсе

وَنُفِخَ فِي الصُّورِ ذَلِكَ يَوْمُ الْوَعِيدِ

«Һәм Сурга өрәчәкләр. Бу — янау Көне!».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:20

Менә шул вакытта Исрафилнең (аңа сәлам булсын) янавы чынга ашыр — ул бөек Сурга бөек сулыш белән өрер. Бөтен гәүдәләр каберләрдән чыгачак.

وَجَاءَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَّعَهَا سَائِقٌ وَشَهِيدٌ

«Һәм һәр җан куучы һәм шаһит белән бергә киләчәк».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:21

СүбехәнЛлаһ! Һәрбер җан Хөкем урынына барыр һәм аны бу Хөкем урынына куучы (фәрештә) һәм шаһит куар. Синең белән Хөкемгә барачак шаһитлар кемнәр соң алар? Бу — синең кылган гамәлләреңне язып барган фәрештәләр, кулларың, аякларың, авызың — һәммәсе синең хакка яки сиңа каршы шаһит булыр.

لَّقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءَكَ فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ

«Син боларны санга сукмадың һәм гамьсез идең. Бүген без синең япмаңны салдырдык һәм бүген синең карашың үткен».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:22

Син җирдә яшәдең, мәңгелек тормышны оныттың, чөнки бу дөнья тормышы кешене йокы кебек исертә. Ә мәңгелек тормыш (ахирәт тормышы) — йокыдан уяну. Син бу гамьсезлектә яшәдең, киләчәк турында да, Хөкем ителәчәгең турында да уйламадың. Син шушы гамьсезлек япмасы астында идең, күрмәдең. Менә Аллаһ (Ул пакь һәм югары) синең бу япмаңны һәм калфагыңны салдыра һәм синең күзләрең үткенләнә, тирә-юнеңдәге бөтен нәрсәне күрәсең, бу коточкыч нәрсәләрне. Гамьсез идең, хәзер Үлчәүне, төргәкләрне, кешеләрне, газапларны, хисапларны күрәсең.

وَقَالَ قَرِينُهُ هَذَا مَا لَدَيَّ عَتِيدٌ

«Һәм шунда аның юлдашы (фәрештә): «енә монысы миндә әзер», — дияр».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:23

Кем ул юлдаш? Бу синең кылган гамәлләреңне төргәкләргә язып барган ике фәрештә, анда бер генә нәрсә дә төшеп калмаган. Кешеләр моның ничек мөмкин булуына гаҗәпләнә. Әгәр дә сез үз флешкаларыгызга гигабайтлы мәгълүмат яздыра аласыз икән, фәрештә өчен бөтен кечкенә һәм зур нәрсәне язып куярга кирәк. Фәрештә, миндә бөтен нәрсә язылган дияр һәм ул шаһитлык бирергә әзер булыр. Шул чагында Раббыбыздан беркем дә кире кага алмаган әмер килер һәм болар дип әйтелер:

أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ

«Һәрбер үзсүзле динсезне җәһәннәм утына ташлагыз…».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:24

مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُّرِيبٍ

«яхшылык эшләүдән баш тартучыны, һөҗүм итүчене һәм шикләр чәчүчене».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:25

الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِي الْعَذَابِ الشَّدِيدِ

«Аллаһ белән беррәттән үзенә башка алла ясаучыны. Алайса, коточкыч җәзага ташлагыз аны!».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:26

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Җәһәннәмгә ташланачак кешеләр турында әйтә: Аллаһка (Ул пакь һәм югары), рәсүлләргә, китапларга, Китапка, үлеп терелүгә ышанмаучылар; Аллаһка (Ул пакь һәм югары) Аның рәхмәтләре өчен шөкер итмәгәннәр; кире булып, Аллаһның (Ул пакь һәм югары) әмерләрен һәм Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) әмерләрен инкяр итүчеләр; яхшылык эшләүдән баш тартучылар; зәкәт, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) билгеләгән сәдака түләүдән баш тарткан кешеләр; төрле адашулар таратып, кешеләргә Исламны кабул итәргә комачалаучылар, үзенең хакимияте, милке белән кешеләргә дингә керергә киртә куючылар; кешеләрнең гомеренә, милкенә, намусына хаксыз һөҗүм итү («مُعْتَدٍ» мүгтәдин); Аллаһ (Ул пакь һәм югары) белән беррәттән башка алла алып, Аллаһтан башка кемгәдер гыйбадәт кылучы («الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ»).

Әгәр дә ул берәр гыйбадәтен Аллаһка (Ул пакь һәм югары) багышламаса — ширек кылган була. Ләкин монда сүз потка табынучылар турында гына бара дип уйламагыз. Юк, галимнәр (гүләмә) әйтүенчә, күпаллалык (ширек) төшенчәсе монда киңрәк — Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) башка берәүгә табынучылар, ләкин гыйбадәт кылуның башка төре да була: әгәр син нәрсәгәдер бәйләнсәң һәм моны үзеңә алла итеп алсаң; әгәр син акчага бәйләнсәң, алар турында уйлыйсың һәм алар сине Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) читкә алып китә; син үз бизнесыңа бәйләнгәндә һәм ул сине Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) читкә юнәлтеп, Аллаһка (Ул пакь һәм югары) буйсынуыңны оныттырганда; нәфесеңне үз аллаң итеп алганда яки күрсәтмә диндарлык күрсәткәндә (рия), мәсәлән, сәдәка бирәсең һәм кешеләрнең синең нинди юмарт икәнеңне күрүләрен һәм белүләрен телисең. Бу да ширек. Һәм болар барысы да «Аллаһ белән беррәттән үзенә башка алла ясаучыны. Алайса, коточкыч җәзага ташлагыз аны!» дигән сүзләрне үз эченә ала.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу җәзаны «الشَّدِيدِ» «шәдид» көчле, куркыныч, бөек дип тасвирлый. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) бу сыйфатларга яки аларның кайберләренә ия булучыларны Җәһәннәмгә керәчәкләр дип куркыта.

Шуннан соң Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтә:

قَالَ قَرِينُهُ رَبَّنَا مَا أَطْغَيْتُهُ وَلَكِن كَانَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ

«Юлдашы: «Йә Раббыбыз! Мин аны юлдан яздырмадым. Ул үзе бик тирән ялгышуда иде», дип әйтер».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:27

Нинди юлдаш турында сүз бара? Әгәр беренче телгә алынган юлдаш фәрештә булса, монда сүз башка юлдаш — шәйтан (карин) турында бара. Безнең һәрберебезнең юлдаш шәйтаны (карин) бар, ул кешене юлдан яздырырга тырыша. Һәм бу шайтан юлдашы: «Йә Раббым! Мин аны юлдан яздырмадым. Ул үзе ачыктан-ачык ялгышта иде». Кеше анда үзенә нинди дә булса акланулар табарга, кемгәдер гаепне аударырга, шәйтанга сылтарга теләр, ә ул гаепле түгел. Әмма шәйтан аңардан алдарак: «Йә Раббым! Мин аны юлдан яздырмадым, ул үзе адашырга теләгән иде. Ул үзе, шәйтан чакыруына җавап бирде һәм җавап бирергә әзер иде».

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай әйтер:

قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِالْوَعِيدِ. مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَمَا أَنَا بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيدِ

«Ул әйтер: «Минем алда бәхәсләшмәгез. Мин сезгә моңарчы ук Үземнең кисәтүемне янау рәвешендә җибәргән идем. Сүзем һич үзгәрми һәм мин үз колларымны җәберләмим»».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:28-29

Шайтан белән кеше Аллаһ (Ул пакь һәм югары) каршында бәхәсләшә башлагач, ул аларны: «Бәхәсләшмәгез», — дип әйтеп тыяр, чөнки ул вакытта аларга бернәрсә дә ярдәм итмәячәк, чөнки барысы да язылган, кем нәрсә эшләгәнлеге теркәлгән. Беркем дә рәнҗетелмәс, беркемгә дә гаделсезлек кылынмас, чөнки сез Аның хөкемендә Гадел Хөкемче каршында торасыз.

يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ

«Ул көнне Без Җәһәннәмгә: «Тулдыңмы син?», — дип әйтербез. Ә ул: «Ә тагын өстәмә бармы?», — дип әйтер».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:30

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Җәһәннәмне тутырачакмын дип вәгъдә кылды. Һәм аңа кешеләрне ташлаячаклар, ә ул: «ә тагын өстәмә бармы?», — дип сорар. Һәм дә Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Бохари һәм Мөслим имамнарының икесендә дә китерелгән хәдистә болай ди:

هَلْ مِنْ مَزِيدٍ؟ يَأْتِيَهَا رَبُّهَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَيَضَعُ قَدَمَهُ عَلَيْهَا فَتَنْزَوِي وَتَقُولُ: قَطْ، قَطْ

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аңа: «Тулдыңмы син?», — дип әйтер. Ә ул: «Ә тагын өстәмә бармы?», — дип әйтер. Шул чагында Раббыбыз (Ул пакь һәм югары) Үзенең аягын аның (Җәһәннәм) өстенә салыр һәм аның бер өлеше икенче өлешенә керер. Шуннан соң ул: «Миңа җитә», — дияр».

Мөслим (2848)

Әй Аллаһның коллары, сез бу үлем һәм Кыямәт көне тасвирламасын ишеттегез. Шуннан соң Раббыбыз безгә җан газабы кичергән нәрсәләрне тасвирлый. Моны ишеткәч, моңарчы кичергән коточкыч хәсрәтең моңсулык һәм шуннан соң әйтелгәннәргә зарыгу белән алмашына. Аллаһ (Ул пакь һәм югары) болай дип әйтә:

وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ

«Аллаһтан куркучыларга Җәннәт якынайтылыр һәм ул ерак булмас».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:31

Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) куркып гөнаһлардан сакланучы тәкъва мөэминнәргә Җәннәт якынлашыр, алар Җәннәтне күреп шатланырлар, тиздән Җәннәткә керәчәкләренә ләззәтләнерләр.

هَذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ

«Бу — Аллаһка кайткан һәм хәтерләүче һәркем өчен вәгъдә ителгән әйбер…»

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:32

Гөнаһтан соң тәүбә итеп Аллаһка (Ул пакь һәм югары) кайтасың. Онытканнан соң, зекер белән Аллаһка (Ул пакь һәм югары) кайтасың.

«حَفِيظٍ» (хәфиизъ) — Аллаһның (Ул пакь һәм югары) кагыйдәләрен саклаучы, аларны үтәүче, гөнаһларын истә тотучы, тәүбә итүче.

مَّنْ خَشِيَ الرَّحْمَنَ بِالْغَيْبِ وَجَاءَ بِقَلْبٍ مُّنِيبٍ

«Рәхимле Шәфкатьледән (Аллаһтан) яшерен курыккан һәм ялваручы йөрәк белән (Аллаһка) кайткан».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:33

«Яшерен» – кешеләр аны күрмәгәндә, ул Аллаһтан (Ул пакь һәм югары) ешеләргә күрсәтмичә курыккан. Бу мөэминәрнең сыйфаты.

Вә мөэминнәргә әйтелер, вә Аллаһның (Ул пакь һәм югары) әмере килер:

ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ

«Анда (Җәннәткә) тынычлык белән керегез. Бу — мәңгелек Көне!»

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:34

«Тынычлык белән» — ягъни куркынычсызлыкта: моннан соң сездән бернинди курку, бернинди бәла-казалар юк, Сез Аллаһның (Ул пакь һәм югары) җәзасыннан иминсез. Һәм бу ләззәт кайчандыр бетәр дип борчылмагыз.

لَهُم مَّا يَشَاءُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌ

«Аларга анда теләгәннәренең барысы да булачак. Бездә өстәмә дә бар» (Аллаһның Йөзенә карарга рөхсәт итәчәкбез)».

Коръән, «Каф» сүрәсе, 50:34-35

Аллаһ (Ул пакь һәм югары): «Сорагыз», — дип әйтер. Һәм кешегә барлык ләззәтләрдән теләгән бөтен нәрсәсе анда бүләк ителәчәк. Әгәр кешегә сораган нәрсәсе бирелгәч, Аллаһ (Ул пакь һәм югары) аңа Үзеннән өстәмә бирер. Һәм бу өстәмә — аннан өстене булмаган ләззәт: Аллаһның (Ул пакь һәм югары) йөзен күрү, бу дөньяда син Аны күрмичә гыйбадәт кылган Бөек Раббыңны күрү мөмкинлеге.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) безгә Үзенең рәхим-шәфкатен бирсә иде!

Сообщение «Каф» сүрәсе, 1-35 аятьләр появились сначала на Ислам .

Әй Аллаһның коллары! Әй мөселманнар! Барлык хәерлелек һәм бәхет Мөхәммәдкә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) иярүдә, ә барлык явызлык һәм бәхетсезлек — аңа буйсынмау һәм Сөннәтенә каршы килү аркасында. Сөннәткә каршы килү һәм аннан җирәнү кешенең һәлакәтенә һәм ике дөньяда да: монда һәм үлемнән соң бәхетсезлеккә китерә.

Мөхәммәдкә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) иярүдән баш тартуның кайбер тискәре һәм коточкыч нәтиҗәләрен карап китик.

Беренче тискәре нәтиҗә: әгәр кеше Сөннәттән баш тартса һәм Мөхәммәдкә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) иярергә теләмәсә, аның йөрәге туры юлдан читкә тайпыла, чалшая һәм бозыла.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Коръәндә болай ди:

فَلَمَّا زَاغُوا أَزَاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ

«Ә алар тайпылгач, Аллаһ аларның йөрәкләрен тайпылдырды».

Коръән, «Рәтләр» сүрәсе, 61:5

Әбү Бәкер әс-Сыйддыйк бу аять уңаеннан болай диде: «Аллаһның Илчесе (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) кылган гамәлләрдән мин бернәрсә дә калдырмаячакмын һәм һичшиксез шулай эшләячәкмен. Чөнки мин аның әмерләреннән берәрсен калдырсам, читкә тайпылырмын дип куркам». Ул читкә тайпылудан курыккан.

Икенче тискәре нәтиҗә: Сөннәткә иярүдән баш тарту җәмгыятьнең таркалуына һәм мөселманнар арасында низаг чыгуына китерә.

Гыйрбад ибнү Сәрия (Аллаһ аннан разый булсын) хәдисендә болай дип әйтелә: «Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) үзенең соңгы хөтбәләренең берсендә болай дип әйтте:

مَن يعِشْ منْكم بعدي فسيَرى اختِلافًا كثيرًا فعليكُم بسنَّتي وسنَّةِ الخلفاءِ الرَّاشدينَ

«Миннән соң кем озак яши, күп каршылыклар күрәчәк. Минем Сөннәтемә һәм туры юл белән алып барылган хәлифәләр сөннәтенә тотыныгыз»».

Әбү Дауд (4607) һәм Әхмәд (17185)

Сөннәтне саклауда безнең бердәмлегебез, әй Аллаһның коллары!

Өченче тискәре нәтиҗә: Сөннәткә иярүдән баш тарту кешеләрне күпаллалыкка (ширеккә) һәм имансызлыкка (көферлеккә) алып бара.

Ширек белән көферлек — ул коточкыч әйберләр, Сөннәттән баш тарту өчен үлемнән соң мәңгелек Җәһәннәм көтә.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) Коръәндә болай ди:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَإِن تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ

«Әйт: «Аллаһка һәм Рәсүлгә итагать итегез», әгәр алар баш тартсалар, Аллаһ кәферләрне яратмый».

Коръән, «Гыймран гаиләсе» сүрәсе, 3:32

Әһле-Сүннә үәл-дҗәмәганең күренекле имамы Әхмәд ибнү Хәнбәл болай ди: «Мин мүсхәфтә (Коръәндә) утыз өч урын таптым, анда Аллаһның Илчесенә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) буйсынырга боерыла». Аннары шушы аятьне укый:

فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخَالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ أَن تُصِيبَهُمْ فِتْنَةٌ أَوْ يُصِيبَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ

«Пәйгамбәрнең әмерләренә каршы килүчеләр фетнә яки авыртулы газап килүдән саклансыннар».

Коръән, «Нур» сүрәсе, 24:63

Һәм Әхмәд ибнү Хәнбәл болай дигән: «Фетнәнең нәрсә икәнен беләсезме? Фетнә — ул күпаллалык (ширек). Кеше йөрәгенә ниндидер кыеклык кереп утыра, аның йөрәге тайпыла һәм ул һәлак була».

Дүртенче тискәре нәтиҗә: Сөннәткә буйсынмау кешене физик газапларга, физик яктан зыянга китерә.

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын): «Уң кулың белән аша», — дип әйткән кешене исегезгә төшерегез, ә ул тәкәббер булганга һәм Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә буйсынырга теләмәгәнгә:

«لا أَسْتَطِيعُ»

«Мин булдыра алмыйм», — дип әйткән.

Шуннан Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай ди:

«لا استطعَت»

«Булдыра алмассың да».

Мөслим (2021) һәм Ибн Хиббән (6513)

Аның кулына паралич суга һәм ул уң кулын авызына якын китерә алмый башлый.

Әбү Хүмәйд әс-Сәгыйди (Аллаһ аннан разый булсын) болай дип сөйләгән: «Без Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) белән бергә Тәбүккә сәфәр кылдык. Без Тәбүккә килеп җиткәч, Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай әйтте: «Бүген төнлә көчле җил булыр, берегез дә торып басмасын, дөяләрне бәйләп куегыз». Без дөяләрне бәйләп куйдык. Чыннан да, төнлә көчле җил күтәрелде.

Ләкин бер кеше Пәйгамбәребезне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) тыңламаган һәм урыныннан торып баскан. Шуннан соң җил аны Тай тавына кадәр алып киткән». Тай таулары бу урыннан берничә йөз километрга кадәр ераклыкта урнашканнар. Пәйгамбәребезне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) тыңламау менә нәрсәгә китерә. Ул урыныннан тора һәм җил аны бик еракка алып китә.

Әбү Хүрәйрә (Аллаһ аннан разый булсын) хәдис тапшыра: Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) күнәкләрнең (ябык савытларның) авызыннан эчүне тыйган. Әййүб (Аллаһ аны ярлыкасын) хәбәр иткәнчә, бер кеше Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бу хәдисенә буйсынмаган һәм күнәк авызыннан эчә башлагач, аннан елан чыккан.

Имам Әт-Тәбәрани (Аллаһ аны ярлыкасын) хәбәр иткәнчә, Әбү Яхья Зәкәрия ибнү Яхья әс-Сәдҗи бервакыт алар Басра урамнары буйлап хәдисләр сөйләүче бер кешенең өенә барырга чыкканнар (ягъни, гыйлем эзләүчеләрдән берничә кеше булган, алар Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) хәдисләрен туплап йөргәннәр). Алар бик тиз баралар һәм араларында оятсыз мәзәкләр сөйләүче бер кеше була. Ул, фәрештәләрнең гыйлем эзләүчеләр алдында канатларын төшерүләрен белеп: «Аякларыгызны күтәрегез, югыйсә хәзер фәрештәләрнең канатларына басасыз да, аларның канатларын сындырасыз», — дигән. Ул моны мыскыллап әйтә, һәм хәбәрдә әйтелгәнчә, шуннан соң ул урыныннан кузгала алмый, аяклары эштән чыга һәм ул ава.

Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтен мәсхәрә итүчеләр сак булсыннар! Кеше Сөннәт буенча сакал җибәргәндә яки Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтен тормышка ашырганда күпме мыскыл итүчеләр була?!

Әбү Габдулла Мөхәммәд ибнү Исмәгыйль әт-Тәйми түбәндәге очракны сөйли: «Бидгать тарафдарларының (дини кануннарга каршы затларның) берсе булган. Һәм аның алдында Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) хәдисен хәбәр итәләр:

وإذَا اسْتَيْقَظَ أحَدُكُمْ مِن نَوْمِهِ فَلْيَغْسِلْ يَدَهُ قَبْلَ أنْ يُدْخِلَهَا في وَضُوئِهِ؛ فإنَّ أحَدَكُمْ لا يَدْرِي أيْنَ بَاتَتْ يَدُهُ

«Сезнең берәрегез төнге йокыдан уянса, кулларын сулы савытка төшермәсен, ә башта аларны өч тапкыр юсын. Ул бит төнлә кулының кайда булуын белми».

әл-Бохари (162) һәм Мөслим (237)

Һәм бу бидгатьче, шушы хәдисне ишеткәч, мыскыллап: «Мин кулымның төнлә кайда икәнен беләм. Минем кулым минем белән бергә ятакта иде», — дип әйтә. Әт-Тәйми: «Бу кеше иртә белән шундый хәлдә уянган ки, кулын беләгеннән үк арт санына тыгып куйган», — ди.

Карагыз, кешенең Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтен санга сукмавы нәрсәгә китерә.

Әл-Кадый Әбү Тайиб болай дип сөйли: «Бервакыт без «әл-Мансур» мәчетендә булган идек һәм Хорасаннан бер яшь егет килде. Ул бер дини сорау бирде һәм аңа җавап бирделәр. Шунда ул: «Мин дәлил телим», — дип әйтте. Аңа: «Хәдис Әбү Хүрәйрәдән (Аллаһ аннан разый булсын)», — диделәр. Ләкин сукырларча үз мәзһәбен тоткан егет: «Минем мәзһәбемдә алай түгел, димәк, бу дөрес түгел. Ә Әбү Хүрәйрә хәдисләре кабул ителми», — дип әйтте.

Бу сүзләрен әйтеп кенә бетерде, мәчет түбәсеннән бик зур елан егылып төште, бөтен кешеләр сикереп тордылар. Бу егет йөгерә башлады, елан да аның артыннан йөгерде. Кешеләр аңа: «Тәүбә ит! Тәүбә ит!», — дип кычкырдылар, ул: «Тәүбә итәм, тәүбә итәм!», — диде. Елан бөтенләй булмаган кебек юкка да чыкты.

Котбуддин әл-Юнини түбәндәге очракны хәбәр итә: «Бусрадан Әбү Сәләмә исемле бер кеше бар иде. Үзенең буйсынмаучанлыгы һәм оятсызлыгы белән билгеле булган кеше. Һәм бервакыт аның алдында сивак (авызны чистарту өчен тамыр) һәм аның яхшы яклары турында телгә алдылар. Теге кеше: «Аллаһ белән ант итәм, мин сивакны барыт тик үземнең арт саным өчен генә кулланачакмын», — дип әйтте. Шуннан соң тотты да, Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтен мыскыл итеп, сивакны арт санына тыгып чыгарды. Һәм шунда ук ул үзенең корсагында да, арткы юлында да бик каты авырту тойды. Һәм бу түзә алмаслык авырту тугыз ай дәвам итә. Ә тугыз айдан соң ул ниндидер бер җан иясен төшерә (тудыра). Аның шул җиреннән дүрт аяклы күсе сыман бер җан иясе килеп чыга.

Аның башы балык башы кебек, ә арткы өлеше куянның арткы өлеше кебек иде. Ул бу хайванны тапкач, хайван өч тапкыр кычкыра. Шуннан соң әлеге кешенең кызы торып, бу җан иясенең башын ярып үтерде. Ә бу кеше шуннан соң тагын ике көн яши һәм өченче көндә үлә. Һәм ул: «Бу җан иясе мине үтерде. Ул минем бөтен эчәкләремне ярды», — дип әйтә».

Котбуддин әл-Юнини әйтүенчә, бу җан иясен шул җирләрдә яшәүчеләрдән һәм шул шәһәрнең хатыйбларыннан торган бер төркем кеше күргәнлеге турында әйткән. Алар арасында әлеге җан иясен тере килеш күрүчеләр дә, аны инде үлгән килеш күрүчеләр була.

Физик пландагы мондый нәтиҗәләргә Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә буйсынмау китерә.

Бишенче тискәре нәтиҗә: Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә буйсынмау кешенең хәерлелектән (хәйр) мәхрүм ителүенә китерә.

Аллаһ (Ул бөек һәм югары) болай дип кисәтә:

وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا

«Аллаһка буйсыныгыз, Рсәүлгә буйсыныгыз һәм сак булыгыз!»

Коръән, «Аш яулыгы» сүрәсе, 5:92

Гыймран ибн Хүсәйн болай дип әйткән: «Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сөртеп яндыруны тыйды. Һәм без барыбер сөртеп яндырдык, һәм бернинди бәхеткә (уңышка) ирешмәдек».

Әбү Дәүд болай дигән: «Чөнки Гыймран ибн Хүсәйн фәрештәләрнең сәламнәрен ишеткән. Ә шул сөртеп яндыруны эшли башлагач, фәрештәләрнең сәламнәрен ишетми башлый, бу хәерлелектән мәхрүм кала. Аннары, сөртеп яндырудан баш тарткач, ул яңадан фәрештәләрнең сәламен ишетә башлый».

Алтынчы тискәре нәтиҗә: Пәйгамбәребезне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) тыңламау һәм аның Сөннәтенә иярүдән баш тарту гаиләңдә проблемаларга һәм явызлыкларга китерә.

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) кеше сәяхәттән кайтканда төнлә көтмәгәндә өенә кайтуны тыйган. Ике кеше, Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бу хәдисен ишеткәч, буйсынмаска карар кыла. Алар өйләренә көтмәгәндә төнлә кайталар һәм һәркайсының хатыны белән өйдә чит бер ирне очрату җәзасын алалар. Аллаһ сакласын!

Хәдисне ишеткәч, Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) хәдисенә махсус каршы килү кешене менә нәрсәгә китерә.

Күренекле галим Сәгыйд ибн әл-Мүсәййиб атасыннан мондый сүзләр тапшыра: «Атасының атасы Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) янына килгән һәм Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) аңа болай дигән:

«ما اسْمُكَ؟»

«Синең исемең ничек?»

Ул әйткән:

«حَزْنٌ»

«Минем исемем Хәзн (каты, кырыс, тупас)».

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) аңа әйткән:

«أنْتَ سَهْلٌ»

«Юк, син җиңел (ягъни тупас, каты һәм кырыс түгел)».

Ул әйтә:

«لا أُغَيِّرُ اسْمًا سَمَّانِيهِ أبِي»

«Юк. Мин әтием кушкан исемемне үзгәртмәячәкмен».

Һәм Сәид ибн әл-Мусайиб әйтә:

«فَما زَالَتِ الحُزُونَةُ فِينَا بَعْدُ!»

«Һәм шул вакыттан бирле бу тупаслык, кырыслык һәм катылык безнең нәселдә кала».

әл-Бохари (6190)

Аллаһу Әкбар! Пәйгамбәребезне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) тыңламау.

Җиденче тискәре нәтиҗә: Пәйгамбәребезне (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) тыңламау һәм аның Сөннәткә каршы килүе кешене һәлакәткә илтә һәм үлеменә китерә.

Бервакыт олы яшьтәге бер бәдәви авырып киткән. Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) аның хәлен белергә килгән һәм авыруларга гадәттә мондый сүзләр әйтә торган булган:

«لا بَأْسَ، طَهُورٌ إنْ شَاءَ اللَّهُ»

«Бернинди дә куркыныч (бәла) түгел, пакьләнү ин шәа Аллаһ!».

Һәм Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) бәдәвигә бу сүзләрне әйткән. Бәдәви, «Ин шәә Аллаһ» дип әйтәсе урынга, болай дип әйтә:

طَهُورٌ؟ كَلَّا، بَلْ هي حُمَّى تَفُورُ -أوْ تَثُورُ- علَى شَيخٍ كَبِيرٍ، تُزِيرُهُ القُبُورَ

«Нинди чистарыну? Бу миндә, карт кешедә кайнап торган бизгәк. Һәм ул бу картны кабергә куып кертәчәк».

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын):

«فَنَعَمْ إذًا»

«Яхшы ул чакта», — дип әйтә.

әл-Бохари (3616, 7470)

Һәм бу кеше икенче көннең киченә кадәр яши алмаган. Бу — Пәйгамбәребезнең Сөннәтенә (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) каршы килүдән килеп чыккан бәхетсезлек.

Сигезенче тискәре нәтиҗә. Әй Аллаһның коллары! Кешенең Аллаһ ризалыгы өчен кылган яхшы гамәлләре Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтен буйсынмау аркасында юкка чыгарга (сызылып ташларга) мөмкин. Бу хакта аятьтә әйтелә.

Тугызынчы тискәре нәтиҗә. Кыямәт көнендә Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) сулыгы булыр. Сусаган кешеләр бу сулык янына су эчәргә килерләр, ләкин аларны, Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) диненә һәм аның Сөннәтенә каршы килгәннәре өчен, сулыктан куып чыгарырлар.

Пәйгамбәребез (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) болай ди: «Мин сездән элек анда, үземнең сулык янында булырмын Кыямәт көнендә. Кешеләр берәм-берәм һәм төркемләп киләчәкләр. Мин аларны, үз дөяләрен таныган һәм аларны чит кешенекеннән аера белгән кеше кебек, исемнәре, тышкы кыяфәтләре, сыйфатлары буенча танырмын. Ләкин сулыктан куылачак кешеләр булачак. Шул чагында мин Аллаһка (Ул пакь һәм югары) кайтачакмын һәм әйтәчәкмен:

«يَا رَبِّ رَهْطِي، أَيْ رَبِّ أُمَّتِي»

«Йә Раббым, бу бит минем төркемем, бу бит минем өммәтем!».

Һәм аңа болай әйтеләчәк:

«يَا مُحَمد، إِنَّك لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بعْدك إِنَّهُم كَانُوا يَمْشُونَ بعْدك الْقَهْقَرَى»

«Әй Мөхәммәд, Синнән соң алар синең динеңә нинди яңалыклар керткәннәрен белмисең. Синнән соң алар артка чигенүләрен дәвам иттеләр дә иттеләр».

әл-Бохари (6585, 7048)

Аллаһы Тәгалә безне моннан сакласын!

Унынчы тискәре нәтиҗә: Пәйгамбәребезнең (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтеннән баш тарту — кешенең газаплы җәза алуына һәм Тәмугка эләгүенә сәбәп.

Аллаһы Тәгалә әйтә:

وَمَن يُشَاقِقِ الرَّسُولَ مِن بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا

«Аның өчен туры юл ачыкланганнан соң Рәсүлгә кем каршы килә һәм иман китерүчеләр юлына (сәхабәләрнең юлына) иярми, без аны үзе омтылган нәрсәгә юнәлтербез, һәм аны Җәһәннәм утында яндырырбыз, һәм бу урын нинди яман урын».

Коръән, «Хатыннар» сүрәсе, 4:115

Бу дөньяда Сөннәттән җирәнгән кешегә нәфрәт һәм кимсетү төшә. Ә мәңгелек дөньяда — газаплы җәза.

Бу — Аллаһның Рәсүле (Аллаһның аңа салаваты һәм сәламе булсын) Сөннәтенә каршы килүнең һәм аның артыннан барудан баш тартуның тискәре һәм коточкыч нәтиҗәләренең кайберләре генә.

Аллаһ (Ул пакь һәм югары) безне моннан сакласын! Аллаһы Тәгалә Аның ачуына һәм ризасызлыгына китерерлек һәрнәрсәдән безне сакласын иде!

اللهُمَّ إِنا نسْأَلُكَ مِنَ الْخَيْرِ كُلِّهِ عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ، مَا عَلِمْنا مِنْهُ وَمَا لَمْ نعْلَمْ، وَنعُوذُ بِكَ مِنَ الشَّرِّ كُلِّهِ، عَاجِلِهِ وَآجِلِهِ مَا عَلِمْنا مِنْهُ، وَمَا لَمْ نعْلَمْ

Сообщение Сөннәткә иярүдән баш тартуның һәлакәтле нәтиҗәләре появились сначала на Ислам .